Do tej pory korporacje patrzyły niechętnie na rynek venture capital, bo lokowanie pieniędzy w start-upy poprzez fundusze VC jest obarczone większym ryzykiem, a ponadto wymaga długofalowego, nawet 10-letniego zaangażowania kapitału. Brakowało zachęt i to ma się zmienić.
Innovate Poland, który ma pobudzić inwestycje w innowacyjne spółki, na starcie dysponuje kapitałem w wysokości 4 mld zł, ale w przyszłości co najmniej drugie tyle mają dołożyć inwestorzy prywatni. Docelowo do około 250 firm na różnych etapach rozwoju może trafić nawet kilkanaście miliardów złotych.
W planie Domańskiego uczestniczą Polski Fundusz Rozwoju, Bank Gospodarstwa Krajowego i Powszechny Zakład Ubezpieczeń. Ubezpieczyciel jest pierwszym partnerem komercyjnym. Formuła została skonstruowana tak, by w następnych fazach umożliwić dołączanie kolejnych instytucji i inwestorów.
Założenie jest takie, aby fundusze private equity — budując silne portfele spółek technologicznych i przemysłowych — w perspektywie kilku lat stały się naturalnym źródłem przyszłych debiutów giełdowych.
Twórcy polskiego programu mają nadzieję, że w pierwszej kolejności przyłączą się instytucje finansowe, bo one najlepiej rozumieją rynek kapitałowy i najszybciej mogą powołać zespoły odpowiedzialne za inwestycje. Jedną z barier inwestowania w VC jest bowiem brak kompetencji w spółkach.
Plan Domańskiego ma zmienić innowacje w Polsce
Wzorem francuskiego planu Tibiego w inwestowanie zaangażują się inwestorzy prywatni. Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki, podkreślił, że nakłady na fundusze VC i PE w Polsce pozostają istotnie niższe niż w krajach Unii Europejskiej czy innych krajach o podobnych aspiracjach rozwojowych, a ograniczona dostępność prywatnego kapitału przekłada się na wyraźnie mniejszą skalę inwestycji w nowe technologie i wolniejszy wzrost sektora innowacyjnego.
W Stanach Zjednoczonych 75 proc. wydatków na badania i rozwój finansuje sektor prywatny, natomiast spółki wspierane przez fundusze VC i PE odpowiadają za około 62 proc. wszystkich wydatków na badania i rozwój firm giełdowych. Polski rynek VC i PE w dużej mierze opiera się na kapitale publicznym — od instytucji rozwojowych takich jak PFR czy BGK.
— Wyzwaniem nie jest brak pomysłów, umiejętności, kreatywności. Bardzo często wyzwaniem jest niestety brak dostępu do finansowania. Mamy co prawda stabilny sektor bankowy, ale nie każdą innowację da się sfinansować kredytem. Dlatego wiele start-upów, młodych, perspektywicznych firm szuka kapitału poza Polską. Jeśli chcemy, a chcemy, aby technologie przyszłości były rozwijane w kraju, potrzebujemy miliardów złotych nie z budżetu, lecz miliardów złotych kapitału prywatnego z funduszy venture capital i private equity — powiedział Andrzej Domański.
Platforma inwestycyjna dla korporacji
Zdaniem Karoliny Mitraszewskiej, prezes PFR Ventures, duże korporacje, banki, towarzystwa ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne mogą być zachęcone do inwestycji przez zmiany regulacyjne. W planie Domańskiego na razie nie przewidziano takiego rozwiązania, ale zapowiedziano inny mechanizm.
Jak informują autorzy programu, istotnym jego elementem będzie akredytacja Innovate PL FoF wprowadzająca nowy standard jakości na rynku inwestycyjnym. Dla funduszy oznacza to większą wiarygodność i łatwiejszy dostęp do kapitału, dla inwestorów gwarancję profesjonalizmu, a dla rynku większą spójność i przejrzystość działania.
— W Polsce jest kapitał, ale nie pracuje on nad rozwojem innowacyjności gospodarki tak jak mógłby — mówiła szefowa PFR Ventures w rozmowie z PB.
Platforma zbudowana wokół Innovate Poland ma stworzyć profesjonalną przestrzeń dla inwestorów instytucjonalnych i spółek, otwierając nowe możliwości finansowania innowacji, długoterminowych i bardziej ryzykownych projektów.
Operatorem programu są PFR Ventures wraz z Europejskim Funduszem Inwestycyjnym. Obie instytucje będą odpowiadać za proces inwestycyjny w fundusze private equity i venture capital. Ryzyko inwestorów ma zostać ograniczone dzięki dywersyfikacji prowadzonej na poziomie funduszu funduszy. Oznacza to, że spółki będą lokować pieniądze w wehikuły inwestycyjne, a nie bezpośrednio w start-upy.
— Dla PFR jest to kontynuacja dotychczasowej strategii inwestycyjnej. W projekt w strategiczny sposób angażują się także Bank Gospodarstwa Krajowego oraz PZU, czyli aktywni inwestorzy na polskim rynku prywatnego kapitału. PZU jest pierwszym komercyjnym partnerem programu. Drugi filar inwestycyjny, Future Tech Fund, będzie zarządzany przez Europejski Fundusz Inwestycyjny. W tym obszarze kluczową rolę odegra BGK. Fundusz, który powstanie w ramach banku, ma zarządzać kapitałem rozwojowym i zwiększać dostępność finansowania dla polskich funduszy private equity i venture capital. Połączenie obu komplementarnych mechanizmów — krajowego i europejskiego — ma umożliwić wspieranie innowacyjności na każdym etapie rozwoju rynku — mówiła podczas konferencji inaugurującej program Rozalia Urbanek, członkini zarządu PFR Ventures.
Czym jest plan Tibiego?
Innovate Poland określany jest polskim planem Tibiego, bo jest wzorowany wdrożonym we Francji w 2019 r. programie Philippe'a Tibiego, franncuskiego ekonomisty, mobilizującym oszczędności prywatnych firm do inwestycji w technologiczne start-upy. Program wciąż jest prowadzony. W 2023 r. ogłoszono rozpoczęcie drugiego etapu. Francuskie Ministerstwo Gospodarki, Finansów oraz Suwerenności Przemysłowej i Cyfrowej podpisało umowę z 28 inwestorami instytucjonalnymi, którzy zobowiązali się do zainwestowania prawie 7 mld EUR w fundusze inwestycyjne. W latach 2020-22 zainwestowali 6 mld EUR.
