Czas zacząć walkę o czyste powietrze

opublikowano: 16-08-2018, 22:00

We wrześniu 2018 r. w całej Polsce ma ruszyć program Czyste Powietrze, wspierający termomodernizację budynków jednorodzinnych i walkę ze smogiem. Rząd zamierza przeznaczyć na to 103 mld zł

Z ostatniego Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań wynika, że w Polsce jest ponad 5,5 mln budynków mieszkalnych, z których około 90 proc. stanowią domy jednorodzinne. Mieszka w nich ponad połowa Polaków. Dlatego udział gospodarstw domowych w zużyciu energii jest jednym z najwyższych w Unii Europejskiej. Przy czym aż 70 proc. idzie na ogrzewanie.

Tylko kompleksowa termomodernizacja pozwoli poprawić efektywność energetyczną
jednorodzinnych domów w Polsce i zmniejszyć emisję pyłów i innych
zanieczyszczeń do atmosfery.
Zobacz więcej

ROZWIĄZANIE:

Tylko kompleksowa termomodernizacja pozwoli poprawić efektywność energetyczną jednorodzinnych domów w Polsce i zmniejszyć emisję pyłów i innych zanieczyszczeń do atmosfery. Fot. ARC

3,8 mln domów jednorodzinnych ogrzewanych jest węglem, w tym około 1,5 mln właścicieli wykorzystuje stare kotły zasypowe, z których dwie trzecie ma 10 lat lub więcej. Systemy ogrzewania i nieszczelne instalacje energetyczne są główną przyczyną niskiej emisji, która ma największy wpływ na fatalną jakość powietrza w Polsce.

Zawieszona kara

Polska, podobnie jak Bułgaria, złamała prawo unijne dotyczące norm jakości powietrza — orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE) w Luksemburgu Na razie oba kraje nie zapłacą kar.

— Czyste powietrze to pierwszy program skierowany do właścicieli domów jednorodzinnych. Dotychczas z podobnego wsparcia mogły korzystać głównie spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe. Bardzo dobrze, że środek ciężkości został przesunięty w stronę domów jednorodzinnych, które są w największym stopniu odpowiedzialne za powstawanie smogu w Polsce. Kompleksowa termomodernizacja to najlepszy sposób walki z nim — podkreśla Konrad Witczak, ekspert ds. zrównoważonego rozwoju w Rockwool Polska.

Na realizację programu przeznaczono 103 mld zł, z czego w formie bezzwrotnych dotacji 63 mld zł. Pozostała kwota pójdzie na zwrotne pożyczki. Eksperci szacują, że dzięki temu uda się przeprowadzić kompleksową termomodernizację około 3,5 mln budynków jednorodzinnych w Polsce. Program ma działać do 2029 r.

Inwestorzy, a dokładniej osoby fizyczne, które posiadają prawo własności, są współwłaścicielami budynku lub budują nowe domy, otrzymają bezzwrotne dotacje i pożyczki na ocieplenie, a także m.in. na zakup nowoczesnych kotłów, pomp ciepła czy montaż systemów wentylacji z odzyskiem ciepła.

— Będziemy proponowali właścicielom domów wymianę pieców na czyste, z węglowych na gazowe, elektryczne bądź innego rodzaju, ale łącznie z termodernizacją. Wiele było pomysłów wymiany pieców, natomiast bez przeprowadzenia termomodernizacji budynku, czyli bez ograniczenia zużycia energii, taki projekt się nie powiedzie, więc chcemy to robić kompleksowo — akcentuje Henryk Kowalczyk, minister środowiska.

Dlaczego trzeba ocieplać? Dobra izolacja to pierwszy i podstawowy krok. Wcześniejsze programy zakładające obniżenie energochłonności i emisji polegające na wymianie kotłów nie zawsze były skuteczne.

— Jeśli ograniczymy się do wymiany starych kotłów, to zmniejszymy emisję szkodliwych substancji, ale spowodujemy także wzrost kosztów użytkowania budynku, a to znów zwiększy skalę ubóstwa energetycznego. Może to spowodować, że oczekiwane efekty, czyli niższa emisja, będą nietrwałe, gdyż nastąpi powrót do wykorzystywania taniego, złej jakości paliwa. W rezultacie pieniądze wydane na wymianę pieców zostaną zmarnowane — przypomina dr Szymon Firląg z Politechniki Warszawskiej.

Termomodernizacja, czyli najpierw ocieplenie budynku i wymiana stolarki, a następnie wymiana systemu grzewczego, pozwala nie tylko na maksymalną redukcję emisji szkodliwych substancji, ale również znaczące zmniejszenie kosztów ogrzewania.

Dotacja do 48 tys. zł

Aby ubiegać się o dofinansowanie, minimalna wartość prac termomodernizacyjnych ma wynieść 7 tys. zł. Maksymalnie w ramach dotacji można będzie otrzymać prawie 48 tys. zł, czyli do 90 proc. wartości tzw. kosztów kwalifikowanych (oszacowanych na 53 tys. zł). Dofinansowanie obejmuje docieplenie przegród zewnętrznych budynku (zarówno poddasza, jak i ścian zewnętrznych), wymianę stolarki okiennej, a także zakup nowoczesnych kotłów.

Z analizy Instytutu Badań Strukturalnych wynika, że w Polsce ubóstwem energetycznym dotkniętych jest około 4,6 mln mieszkańców. Nie stać ich na zakup nowych urządzeń grzewczych ani opłacenie działań poprawiających termoizolacyjność budynków. Rozwiązaniem dla ich domostw jest finansowanie tych kosztownych inwestycji poprzez dotacje. Na 90 proc. wsparcie mogą liczyć najubożsi, których dochód w gospodarstwie domowym nie przekracza 600 zł netto na osobę. Przy wyższych dochodach poziom bezzwrotnej dotacji spada do 32 proc. (1600 zł na osobę).

— Uzależnienie wielkości dotacji od dochodów może zachęcić do sięgnięcia po wsparcie. Najważniejsze dla skuteczności programu będzie maksymalne uproszczenie procedury pozyskania funduszy wraz z dokładną i przejrzystą instrukcją, w jaki sposób należy składać wnioski. Możliwość zrobienia tego przez internet na pewno będzie też dużym udogodnieniem — uważa Konrad Witczak.

Niższe podatki

Na początku czerwca BOŚ Bank podpisał z prezesami Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) porozumienie o realizacji programu. Bo to one będą zawierać umowy. Na ich stronach nie ma jeszcze szczegółowych informacji dotyczących terminów i sposobów składania wniosków.

— Dotacje nie będą stanowiły przychodu podlegającego opodatkowaniu. Pożyczki mogą być udzielane na okres do 15 lat, z preferencyjnym oprocentowaniem — deklarował Arkadiusz Garbarczyk, wiceprezes BOŚ.

Bank uruchomił też ekolinię, w której pod numerem 22 5 433 433 można uzyskać informacje na temat warunków i możliwości skorzystania z programu. Na przykład przy wymianie okien koszty kwalifikowane liczone są do 700 zł za mkw., ocieplenie do 150 zł za mkw., audyt energetyczny czy dokumentacja projektowa do 1000 zł.

Szymon Firląg zwraca uwagę, że to przede wszystkim program osłonowy i brakuje w nim zróżnicowania wysokości dopłat w zależności od wykonanych prac i osiągniętych efektów.

Minister finansów Teresa Czerwińska zapowiedziała, że podatnik będzie mógł odliczyć od dochodu wydatki związane z termomodernizacją budynków jednorodzinnych. Od 2019 r. (czyli w rozliczeniu od 2020 r.) wydatki ponoszone przez osoby o dochodach powyżej 1600 zł miesięcznie w zakresie termomodernizacji efektywnej, czyli potwierdzone audytami energetycznymi, będą mogły być w 20 proc. odliczone od dochodu.

Program będzie finansowany z NFOŚiGW, WFOŚiGW i funduszy europejskich nowej perspektywy finansowej. © Ⓟ

Oszczędność

Według raportu „Szóste paliwo” firmy Rockwool, gdyby przeprowadzono kompleksowe docieplenie w 3,5 mln budynków jednorodzinnych w Polsce, oszczędność energii na cele grzewcze wyniosłaby około 6,2 mld zł rocznie w zależności od rodzaju paliwa. Z kolei roczne całkowite korzyści społeczne netto to ponad 20 mld zł — wynika z szacunków ekspertów z Buildings Performance Institute Europe (BPIE).

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Barbara Warpechowska

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Inwestora / Wyniki spółek / Czas zacząć walkę o czyste powietrze