Aby transport był bezpieczny, potrzebne są co najmniej dwa rodzaje ubezpieczenia: komunikacyjne i cargo.
Standardowo ogólne warunki ubezpieczenia autocasco pojazdów (OWU) opracowują zakłady ubezpieczeń. Oznacza to, że nie są one wspólne dla wszystkich zakładów ubezpieczeń, jak np. w przypadku obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów, i często różnią się znacznie swoimi postanowieniami. Autocasco, gwarantujące wypłatę odszkodowania w przypadku zniszczenia, uszkodzenia i kradzieży pojazdu jest ubezpieczeniem dobrowolnym. W przypadku flot samochodowych jednak zapewnia prawidłowe funkcjonowanie firmy, chroniąc przed poważnymi obciążeniami finansowymi związanymi z użytkowaniem pojazdu.
W przypadku flot samochodowych szczegółowe warunki zawarte w OWU AC podlegają indywidualnym negocjacjom. W celu właściwego wyboru ubezpieczenia AC dla floty samochodowej najodpowiedniejszą formą jest określenie towarzystwu swoich oczekiwań oraz zapoznanie się ze szczegółową ofertą ubezpieczenia. Należy zwrócić szczególną uwagę na wyłączenia odpowiedzialności i obowiązki ubezpieczającego. Dobrze wiedzieć o nich, zanim zdarzy się wypadek.
W różnych towarzystwach tak samo zbudowana polisa będzie miała różną cenę końcową. Znacznie atrakcyjniejsze cenowo są także ubezpieczenia pakietowe, czyli OC i AC razem.
Bezpieczny ładunek
Przebrnięcie przez gąszcz ofert komunikacyjnych to jednak dopiero połowa drogi do bezpiecznego transportu. Równie ważne jak bezpieczeństwo pojazdów jest bezpieczeństwo przewożonych ładunków.
Istotą ubezpieczeń transportowych jest ubezpieczenie ryzyka skupionego na szkodach, które mogą powstać w odniesieniu do ładunków w transporcie krajowym i międzynarodowym, realizowanym za pośrednictwem transportu samochodowego, morskiego, lotniczego, kolejowego i środkami żeglugi śródlądowej zarówno w transporcie własnym jak i obcym (wyspecjalizowanym).
— Ubezpieczenie mienia w transporcie (cargo) przeznaczone jest dla podmiotów gospodarczych, które ponoszą ryzyko transportu mienia: zarówno zakupionych surowców do produkcji, maszyn, półproduktów, jak i sprzedawanych wyrobów gotowych. Ochrona ubezpieczeniowa obejmuje szkody rzeczowe powstałe w ubezpieczonym mieniu podczas transportu i dotyczy wszystkich etapów procesu transportowego niezależnie od tego przez kogo są one obsługiwane np.: przez spedytora, przewoźnika czy ich podwykonawców — mówi Monika Piotrowska, dyrektor departamentu ubezpieczeń transportowych i osobowych w Gerling Polska TU.
Zakres ochrony uzależniony jest oczywiście od wariantu, na jaki zdecyduje się ubezpieczający. Można wybierać między wariantem podstawowym, rozszerzonym lub pełnym. W zależności od wyboru, ochrona ubezpieczeniowa obejmuje szkody polegające na utracie, ubytku, uszkodzeniu lub zniszczeniu mienia (przedmiotu ubezpieczenia) w następstwie zdarzeń losowych, takich jak pożar, uderzenie pioruna, wybuch, huragan, powódź, deszcz nawalny, grad, lawina, zapadanie się ziemi, osuwanie się ziemi, dym. Zakres ten można rozszerzyć o szkody wyrządzone przez rabunek (rozbój) — kradzież z włamaniem, kradzież z włamaniem z jednoczesnym zaborem środka transportu, kradzież mienia będącą następstwem wypadku środka transportu, zaginięcie, dewastację.
Uwaga na wyłączenia
— Teoretycznie ochroną ubezpieczeniową może zostać objęte wszelkie mienie, jednak towarzystwa ubezpieczeniowe, nakładają pewne obostrzenia na rodzaje ubezpieczanego mienia, wynikające np. z wymogów umów reasekuracyjnych lub przyjętej strategii danego towarzystwa ubezpieczeń. Również wewnętrzna ocena ryzyka towarzystwa może wpłynąć na odmowę ubezpieczenia mienia uznanego jako zbyt niebezpieczne np. środki wybuchowe — przestrzega Beata Bober, specjalista ds. ubezpieczeń transportowych Generali TU.
Nawet najbardziej rozszerzona ochrona nie musi oznaczać uznania wszystkich przypadków.
— Znakomita większość towarzystw ubezpieczeniowych działających na terenie Polski ubezpiecza ładunki w transporcie krajowym na podstawie wypracowanych przez siebie ogólnych warunków ubezpieczenia. Od nich też zależy zakres ubezpieczenia. Trzeba jednak pamiętać, że każdy z tych zakresów, także ten najszerszy, czyli pełny zawiera szereg wyłączeń. Wszystkie OWU ładunków w transporcie zawierają wyłączenia z zakresu pokrycia i praktycznie we wszystkich warunkach wyłączenia te są bardzo podobne, jeśli nie identyczne — zwraca uwagę Zbigniew Korycki, dyrektor Centrum Ubezpieczeń Morskich i Tranzytowych PZU.
Zagraniczna polisa
Dla międzynarodowych ubezpieczeń ładunków stosuje się Instytutowe Klauzule Ładunkowe, opracowane w latach osiemdziesiątych przez Instytut Ubezpieczycieli Londyńskich. Są one powszechnie znane i akceptowane przez handlowców, eksporterów i importerów na całym świecie. Dodatkowo znajdują one odniesienie w opracowanych przez Międzynarodową Izbę Handlową warunkach kontraktowych zwanych Incoterms (najnowsze z roku 2000). Klauzule (ang. Institute Cargo Clauses) są opracowane w kilku wariantach pokrycia — od najszerszego (Instytutowe Klauzule Ładunkowe /A/ 1.1.82), przez zakres węższy, odwołujący do listy ryzyk nazwanych (Instytutowe Klauzule Ładunkowe /B/ 1.1.82), do zakresu najwęższego oferującego pokrycie dla jeszcze węższej listy ryzyk nazwanych (Instytutowe Klauzule Ładunkowe /C/ 1.1.82). Ubezpieczenie może dotyczyć tylko jednego przewozu lub obejmować ochroną wszystkie ładunki przewożone w ciągu roku, co nie pozostaje bez znaczenia dla wielkości składki koniecznej do opłacenia.
— Jej wysokość zależy od rodzaju przewożonego ładunku, zakresu terytorialnego przewozów (w przypadku transportu międzynarodowego), zakresu ryzyk, od których ubezpieczony jest ładunek oraz od jego wartości. Składka ubezpieczeniowa określona jest w promilach od wartości przewożonego ładunku — tłumaczy Danuta Ziółkowska z TUiR Warta.
Pomniejszona suma
Wartość przewożonego ładunku stanowi górną granicę odpowiedzialności towarzystwa, czyli tzw. sumę ubezpieczenia. Z nią natomiast wiąże się pojęcie franszyzy.
— Franszyza zostaje określona w polisie. Jest ona ustalana indywidualnie dla każdego ryzyka. Może to być franszyza redukcyjna lub integralna. W pierwszym przypadku jest to kwota lub procent odszkodowania, wskazane w polisie lub innym dokumencie ubezpieczenia, o które pomniejsza się odszkodowanie. W przypadku szkody przewyższającej wysokość franszyzy redukcyjnej, wartość szkody ulega zmniejszeniu o jej wartość. Przez franszyzę integralną rozumiemy kwotę lub procent sumy ubezpieczenia, do wysokości których towarzystwo nie ponosi odpowiedzialności. W przypadku szkody, przewyższającej wartość franszyzy integralnej, nie potrąca się jej z ustalonej wartości szkody — mówi Marcin Homik, kierownik wydziału ubezpieczeń transportowych Allianz TU.
Ubezpieczenie typu cargo pośrednio jest także adresowane do spedytorów i w niektórych przypadkach do przewoźników, ale ci mogą je zawierać jedynie w imieniu i na rzecz określonych stron kontraktu kupna-sprzedaży. Polskie prawo dopuszcza możliwość ubezpieczenia mienia na rzecz osoby trzeciej, zwłaszcza gdy tym mieniem jest ładunek w transporcie. Natomiast ubezpieczeniem bezpośrednio adresowanym do przewoźników i spedytorów jest ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźników drogowych (OCP) w ruchu krajowym lub międzynarodowym i ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej spedytorów.
Polisa dla przewoźnika
W polisach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przewoźników w odróżnieniu od ubezpieczenia ładunków w transporcie zarówno przedmiot ubezpieczenia, jak i beneficjent ubezpieczenia jest zasadniczo inny.
— OCP udziela ochrony ubezpieczeniowej za szkody będące następstwem nienależytego wykonania zawartej umowy przewozu w krajowym i międzynarodowym transporcie drogowym, polegające na częściowym lub całkowitym uszkodzeniu lub zaginięciu przesyłki towarowej, powstałe od przyjęcia przesyłki do przewozu, aż do wydania odbiorcy oraz za opóźnienie w dostawie przesyłki — mówi Tomasz Schubert, dyrektor biura ubezpieczeń gospodarczych i frontingu HDI Samopomoc TU.
Podstawowy zakres umowy ubezpieczenia może być rozszerzony o szkody powstałe wskutek rozboju, wyrządzone w kontenerach, paletach i platformach, nie stanowiących własności ubezpieczonego.
— Kalkulacja składki w tym produkcie uzależniona jest od takich czynników, jak: wysokość sumy gwarancyjnej, wysokości przychodów osiągniętych przez ubezpieczającego z tytułu wykonywania usług przewozowych, zakresu terytorialnego realizowanych przewozów, zakresu umowy ubezpieczenia — wyjaśnia Grażyna Białczak, dyrektor departamentu ubezpieczeń HDI Asekuracja TU.