Jubileusz ekonomicznej kuźni

prof. dr. hab. Janusz Kaliński
13-10-2016, 15:00

Na fali odwilży po Rewolucji 1905 r. Polacy zaczęli odczuwać liberalizację carskiej polityki. Jednym z jej przejawów były zgody na zakładanie szkół, których istnienie wcześniej nie było w takim wymiarze możliwe. Wśród nich była dzisiejsza Szkoła Główna Handlowa.

Początki uczelni sięgają 1906 r., kiedy na fali ograniczonej liberalizacji życia społecznego w zaborze rosyjskim powstały Prywatne Kursy Handlowe Męskie Augusta Zielińskiego. Miały one charakter wyższej szkoły ekonomicznej, co potwierdzone zostało w 1915 r. zezwoleniem okupanta niemieckiego na używanie nazwy Wyższa Szkoła Handlowa (WSH). Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę WSH otrzymała osobowość prawną, a w 1924 r. prawa przysługujące szkołom akademickim. Powołany został Senat uczelni, który był właścicielem szkoły, a funkcję rektora objął Bolesław Miklaszewski. Miklaszewski, wzorując się na uczelniach zagranicznych, stworzył nowoczesne programy nauczania i skompletował kompetentną kadrę nauczająca. Zajęcia dydaktyczne oferowały nowoczesną teorię oraz dawały możliwość uzyskania szeregu umiejętności praktycznych.

Pierwsza siedziba Uczelni, Warszawa, ul. Smolna 9
Wyświetl galerię [1/2]

Pierwsza siedziba Uczelni, Warszawa, ul. Smolna 9

SGH

Rektor Miklaszewski zapoczątkował budowę kampusu uczelnianego na warszawskim Mokotowie, którego projekt przygotował znany architekt Jan Witkiewicz-Koszczyc. W okresie międzywojennym wybudowano pawilon doświadczalny (budynek A) od strony ulicy Rakowieckiej, pawilon biblioteczny od strony projektowanej ulicy Stefana Batorego oraz jeden blok mieszkalny w części wschodniej działki. Budynek od strony al. Niepodległości (budynek główny), wraz z kolejnymi blokami mieszkalnymi, powstał dopiero w pierwszej połowie lat 50. w oparciu o częściowo zmieniony projekt J. Witkiewicza-Koszczyca.

O wartości budynków uczelni dla kultury narodowej świadczy wpis kampusu SGH do rejestru zabytków województwa mazowieckiego, dokonany w 2008 r.

Od 1933 r. uczelnia nosiła nazwę Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (SGH), podkreślającą jej centralną pozycję w polskim szkolnictwie ekonomicznym. uczelnia jako bezwydziałowa, kształciła młodzież na ośmiu kierunkach studiów, miała prawo nadawania tytułu magistra oraz stopni doktora i doktora habilitowanego nauk ekonomicznych. Jej wykładowcami byli m.in. Ludwik Krzywicki, Jan Lewiński, Edward Lipiński, Feliks Młynarski, Stefan Starzyński, Stanisław Wojciechowski i Władysław Zawadzki. Część z nich łączyła naukę z aktywną działalnością polityczną, służącą odrodzonej Polsce.

Do 1939 r. wydano ponad 1700 dyplomów ukończenia studiów i ponad 500 dyplomów magistra. Wśród absolwentów uczelni znajdowali się działacze polityczni i gospodarczy (Edward Drożniak, Adam Rapacki, Edward Szczepanik), naukowcy (Stanisław Rychliński, Stanisław Skrzywan, Jan Wiśniewski, Aleksy Wakar), a także ludzie kultury i sztuki (Andrzej Bobkowski, Jan Dobraczyński, Kazimierz Rudzki, Wiesław Wernic).

Druga wojna światowa nie przerwała działalności SGH, która pod szyldem średniej szkoły zawodowej, prowadziła zajęcia na poziomie akademickim. Jej kadra i studenci uczestniczyli w strukturach państwa podziemnego i wzięli udział w powstaniu warszawskim.

Uczelnia wznowiła działalność już w lutym 1945 r. Początkowo, mimo szybko postępujących zmian ustrojowych, jej charakter nawiązywał do tradycji międzywojennych. Radykalne przekształcenia nastąpiły w 1949 r., kiedy decyzjami władz komunistycznych SGH upaństwowiono, zmieniono nazwę na Szkoła Główna Planowania i Statystyki (SGPiS) oraz dostosowano jej program nauczania i badawczy do potrzeb gospodarki centralnie kierowanej. Nowa, wydziałowa struktura organizacyjna odpowiadała wąskiemu, branżowemu kształceniu ekonomicznemu. Silne wpływy ideologiczne osiągnięto dzięki zaangażowaniu nowej kadry m.in. Włodzimierza Brusa, Oskara Langego i Kazimierza Łaskiego.

Od drugiej połowy lat 50. dwudziestego wieku, rozpoczął się proces podnoszenia poziomu naukowego i dydaktycznego SGPiS. Szerzej sięgano do światowego dorobku w dziedzinie ekonomii, doceniano naukę języków obcych, rozwijano kontakty międzynarodowe i modernizowano dydaktykę. Pozycję uczelni wzmacniała obecność w jej murach m.in. prof. prof. Andrzeja Grodka, Jana Drewnowskiego, Michała Kaleckiego, Edwarda Lipińskiego, Jerzego Lotha i Aleksego Wakara. Absolwenci uczelni systematycznie zasilali struktury gospodarcze i polityczne Polski oraz uczestniczyli w pracach organizacji i biznesu międzynarodowego. Dyplomami SGPiS legitymują się ekonomiści i politycy, m.in. Leszek Balcerowicz, Henryka Bochniarz, Marek Borowski, Danuta Hübner, Krzysztof Kalicki, Stanisław Kluza, Grzegorz Kołodko, Andrzej Koźmiński, Bogusław Kott, Andrzej Olechowski, Ryszard Petru, Dariusz Rosati i Sławomir Sikora, a także ludzie kultury, m.in. Andrzej Fidyk i Michał Komar. 

Przełom polityczny w Polsce w 1989 r. umożliwił przystąpienie do radykalnej reformy strukturalnej i programowej. Uczelnia wróciła w 1991 r. do jej historycznej nazwy – Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, ale nie odrzuciła charakteru szerokoprofilowej wyższej uczelni ekonomicznej, odpowiadającej standardom światowym. Zmiany strukturalne spowodowały likwidację w 1993 r. wydziałów. Instytuty i katedry SGH zgrupowano w kolegiach: Analiz Ekonomicznych, Ekonomiczno-Społecznym, Gospodarki Światowej, Nauk o Przedsiębiorstwie oraz Zarządzania i Finansów. Młodzieży stworzono możliwość studiowania na odpowiadających uczelniom zachodnim, następujących kierunkach: ekonomia, finanse i bankowość, gospodarka publiczna, metody ilościowe i systemy informacyjne, międzynarodowe stosunki gospodarcze i polityczne oraz zarządzanie i marketing.

Rekrutacja na studia odbywała się w trybie ogólnouczelnianym, a początkowe 3 semestry (studium podstawowe) były wspólne dla wszystkich studentów, którzy mieli prawo wyboru wykładowców poszczególnych przedmiotów. Na semestrach 4–10 (studium dyplomowe) istniała duża swoboda wyboru przedmiotów, których struktura określała zainteresowania kierunkowe studentów. Studia można było ukończyć z dyplomem zawodowym (licencjat) lub magisterskim. Szeroko rozwinięte zostały studia podyplomowe, doktoranckie i MBA. SGH znalazła się w gronie najlepszych uczelni zarządzania w Europie, skupionych w CEMS.

Obraz uczelni w opinii społecznej uległ korzystnym zmianom. Gwałtownie wzrosło zainteresowanie młodzieży nauką w SGH, a liczba studiujących zbliżyła się do rekordowego poziomu 12 tys. Niewątpliwy wpływ na ten proces, poza reformami wewnętrznymi uczelni, miały nowe perspektywy, jakie przed ekonomistami otwierała transformacja ustrojowa. Jej podstawy gospodarcze stworzyły koncepcje oraz zdecydowane i odważne działania wychowanka i nauczyciela akademickiego Szkoły – Leszka Balcerowicza.

Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej wymogło m.in. zmiany w systemie szkolnictwa wyższego. Zgodnie z nowymi regulacjami prawnymi SGH od roku akademickiego 2006/2007 wprowadziła kształcenie na poziomie licencjackim, magisterskim i doktoranckim, na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych. Odpowiednio przebudowała programy studiów, utrzymując szeroki zakres wyboru wykładowców i wykładów. W 2009 r. do nowych ram kształcenia dostosowano programy nauczania.

Ranking szkół wyższych, ogłoszony wiosną 2016 r., kolejny raz potwierdził czołową rolę SGH nie tylko w szkolnictwie ekonomicznym, ale także w całym środowisku akademickim kraju. 

Autor artykułu jest wykładowcą Katedry Historii Gospodarczej i Społecznej Szkoły Głównej Handlowej

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: prof. dr. hab. Janusz Kaliński

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Historii / Jubileusz ekonomicznej kuźni