Kowalski nie może przekształcić się w spółkę

opublikowano: 07-08-2012, 00:00

Prawo: Prawodawca zakpił z osób prowadzących działalność gospodarczą. Pozwolił im przekształcać się w spółki i… im to uniemożliwił

Potwierdziły się przypuszczenia „Pulsu Biznesu”. Kodeks spółek handlowych (k.s.h.) trzeba poprawić, bo wiele małych firm nie może skorzystać z przywileju, którym obdarzył ich prawodawca. Chodzi o przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na własne nazwisko. Prawo wprowadzone przed rokiem, w ramach deregulacji autorstwa resortu gospodarki, pozwala im przekształcić firmy w jednoosobowe spółki kapitałowe — z ograniczoną odpowiedzialnością lub akcyjne. Niestety, dla wielu z nich przywilej istnieje tylko na papierze.

Zapomniani przez kodeks

Zmiana formy prowadzenia działalności gospodarczej w spółkę kapitałową jest przewidziana dla przedsiębiorców niezależnie od tego, czy prowadzą księgi handlowe (czyli pełną rachunkowość wymaganą przy określonych obrotach), czy nie. I na tym równość się kończy. Bo gdy mowa o dokumentach składanych z planem przekształcenia, wymienionych w art. 584 7 , kodeks nakazuje dołączyć także sprawozdanie finansowe.

Nie wiadomo, na jakiej podstawie mają je przygotować podatnicy, którzy ewidencjonują finansową stronę swojej działalności jedynie w księgach przychodów i rozchodów, niezbędnych dla celów rozliczeń podatkowych, co z rachunkowością nie ma nic wspólnego. Nie mają nawet odpowiednich zapisów księgowych, by stworzyć sprawozdanie. K.s.h. nie odnosi się do takiej sytuacji. Nie zastrzega też jednak, że prawo przekształcenia przysługuje wyłącznie przedsiębiorcom, którzy prowadzą pełną księgowość.

Nie wskazuje również, że dla celów przekształcenia sprawozdanie finansowe muszą złożyć tylko ci, którzy prowadzą pełną rachunkowość, a pozostali są zwolnieni z tego obowiązku i w ich przypadku wystarczyłoby np. tylko dołączyć wycenę majątku. Sprawozdanie musi być jednak przygotowane w zgodzie z ustawą o rachunkowości. Krzysztof Burnos, członek Krajowej Rady Biegłych Rewidentów (KRBR) i przewodniczący komisji ds. rozwoju usług biegłych rewidentów dla sektora MSP, nie ma co do tego żadnych wątpliwości. Ocenia, że przepis w brzmieniu literalnym po prostu nie pozwala przekształcić się przedsiębiorcom nieprowadzącym ksiąg handlowych.

— Nie wiem, jaką praktykę przyjmą np. sądy rejestrowe, przepis jest stosunkowo nowy. Jeśli będą żądać sprawozdań finansowych, można sobie wyobrazić, że przedsiębiorca, podejmując decyzję o przekształceniu, najpierw założy księgi handlowe, zmieni zasady ewidencji np. na miesiąc przed procedurą przekształcenia. Tego jednak nie mamy prawa od nich ani oczekiwać, ani im nakazać. W każdym razie, gdy taki będzie wymóg sądu, z braku sprawozdań wniosek o rejestrację spółki może zostać odrzucony. Przepis powinien dotyczyć tych, którzy już są zobowiązani do sporządzania takich dokumentów finansowych. Ponieważ nie ma takiego zastrzeżenia w kodeksie, nie daje on szans pozostałym na skorzystanie z przysługującego im prawa — mówi Krzysztof Burnos.

Po co to sprawozdanie

Kodeks nie wyjaśnia, dlaczego takie sprawozdanie w ogóle jest konieczne. Skoro tak, może wystarczyłoby formalnie przejść na nową formę działalności i dopiero wtedy rozpocząć przygodę z rachunkowością wymaganą od spółek z o.o. czy akcyjnych? Jednak w k.s.h. jest mowa o tym, że dokument ten trzeba sporządzić dla celów przekształcenia. Co to znaczy, czemu on służy?

— Oto jest pytanie — odpowiada Krzysztof Burnos. Jego zdaniem w procesie przekształcenia najważniejszym dokumentem jest wycena majątku (aktywa i pasywa) przekształcanego przedsiębiorcy.

— Gdybym był sędzią, wykorzystałbym sprawozdanie finansowe jedynie jako dokument referencyjny, aby odnieść się do tego, co jest zawarte w odrębnym dokumencie zawierającym wycenę majątku — mówi członek KRBR.

Przy formułowaniu nowego przywileju przyjęto wiele podobieństw do procedur likwidacji firm. Na przykład kończąca działalność spółka z o.o. musi złożyć osobne sprawozdanie finansowe. Jeżeli była w rejestrze, jest z niego wykreślana. W przypadku przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji jest podobnie — zostaje z niej wykreślony, po czym wpisany jako spółka do rejestru sądowego. Wymagane od niego sprawozdanie finansowe też ma raczej charakter likwidacyjny.

— Czy jest potrzebne? Wątpię. Najwyraźniej zapomniano, że to nie jest likwidacja działalności, lecz jej kontynuacja połączona z sukcesją praw i obowiązków — uważa Krzysztof Burnos.

Przedstawiciel KRBR przyznaje, że przepisy k.s.h. nie zostały na tyle rozwinięte, aby przedsiębiorcy, którzy nie prowadzą pełnej rachunkowości, wiedzieli, jak mają postąpić. Kodeks nie zakłada możliwości posiadania mniejszej wiedzy kompetencyjnej z zakresu rachunkowości, co stanowi barierę dla mniejszych przedsiębiorców.

Co radzi ministerstwo

Na pytanie „PB” o rozwiązanie powstałego problemu Ministerstwo Finansów, nadzorujące przepisy rachunkowe, konsultowało tę sprawę z Ministerstwem Sprawiedliwości (MS). MS przyznaje, że w przepisach jest luka. W przypadku przedsiębiorców prowadzących działalność na własne nazwisko ustawodawca nie przewidział możliwości sporządzania sprawozdania finansowego na podstawie podsumowania zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów oraz innych ewidencji prowadzonych dla celów podatkowych, spisu z natury, a także innych dokumentów — jak to się dzieje w przypadku spółek osobowych, którym takie prawo przy przekształceniach zapewniono w art. 10 1 k.s.h. MS radzi takim przedsiębiorcom stosowanie per analogiam zasad przyjętych dla spółek osobowych. Resort deklaruje też, że przy okazji najbliższej nowelizacji k.s.h. rozważy potrzebę wprowadzenia odpowiedniej regulacji.

— To wyraźnie wskazuje, że popełniono błąd legislacyjny. Zostawiając art. 10 1 k.s.h. w dotychczasowej treści, wprowadzono niepewność co do interpretacji prawnej przekształceń przedsiębiorców w spółki kapitałowe — stwierdza Krzysztof Burnos.

Uważa, że w przypadku, gdy przedsiębiorca nie prowadzi ksiąg rachunkowych przed przekształceniem, to z mocy prawa warunek złożenia sprawozdania finansowego powinien być uznany za bezprzedmiotowy. Ponieważ ustawodawca zdecydował się tę kwestię uregulować dla spółek osobowych art. 10 1 k.s.h, to tym samym zwolnił z tego obowiązku określony krąg podmiotów.

W jego ocenie, stosowanie prawa przez analogię nie daje pewności akceptacji takiej wykładni przez poszczególne sądy rejestrowe. W konsekwencji obecne procedury budują bariery administracyjne, bo niepewność interpretacji oznacza rezygnację z przekształcenia przez niektórych. Ponadto podnoszą koszty tego procesu, m.in. dlatego, że wymuszają sięganie po pomoc prawną.

— Znam dobrze sektor małych i średnich firm. Przedsiębiorcy, optymalizując koszty, nie będą decydować się na niepewne kroki prawne — podkreśla Krzysztof Burnos.

Dokumenty do przekształcenia

Przedsiębiorca musi przedstawić sądowi rejestrowemu plan przekształcenia. Powinien on zawierać co najmniej ustalenie wartości bilansowej majątku przedsiębiorcy przekształcanego na określony dzień w miesiącu poprzedzającym sporządzenie planu przekształcenia przedsiębiorcy. Do planu przekształcenia należy dołączyć: projekt oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy, projekt aktu założycielskiego (statutu), wycenę składników majątku (aktywów i pasywów) przedsiębiorcy przekształcanego, sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia.

Uprawnienia spółki osobowej z art. 10 1 k.s.h.

Jeżeli spółka osobowa, która chce się przekształcić w spółkę prawa handlowego, nie jest obowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o rachunkowości, przepisy kodeksu, które przewidują konieczność sporządzania sprawozdania finansowego, wykonuje się na podstawie podsumowania zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów oraz innych ewidencji prowadzonych przez spółkę dla celów podatkowych, spis z natury, a także inne dokumenty pozwalające na sporządzanie tego sprawozdania.

JUŻ PISALIŚMY

„PB” z 09.03.2012 r.

WYBOISTA DROGA DO PRZEKSZTAŁCENIA: Mariusz Przybytniak, prezes zarządu spółki akcyjnej Kadimex w Warszawie, najprawdopodobniej jako pierwszy w Polsce, a na pewno na Mazowszu, skorzystał z dobrodziejstwa ustawy pozwalającej przekształcać się firmom osób fizycznych w jednoosobowe spółki kapitałowe. W systemie przez dłuższy czas jego firma funkcjonowała jako dwa przedsiębiorstwa jednocześnie. A z nowym NIP i REGON dla kontrahentów stał się nowym, „obcym” podmiotem.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu