Kolejne rocznice porozumień sprzed 43 lat, od których zaczął się kruszyć w Polsce beton tzw. realnego socjalizmu, potwierdzają głębokość podziałów nie tylko w dawnym obozie solidarnościowym, lecz w ogóle społecznych. Globalnym symbolem Solidarności i tak już na zawsze pozostanie podpis Lecha Wałęsy, złożony 31 sierpnia 1980 r. w sali BHP Stoczni Gdańskiej wielkim długopisem, gadżetem z pierwszej wizyty Jana Pawła II.
Kompromis władzy ze strajkującymi dotyczył 21 postulatów, wywieszonych na stoczniowej bramie nr 2. Notabene w Szczecinie sformułowano ich 36, ale UNESCO do katalogu „Pamięć świata”, obejmującego najważniejsze dokumenty ludzkości, zaliczyło dwie drewniane tablice z Gdańska. Poniżej przypominam wybrane punkty. Po 43 latach niektóre oczekiwania stały się już bezprzedmiotowe, np. 11 o kartkach na mięso czy 21 – o wolnych sobotach. Część jednak zachowała zdumiewającą aktualność. Ponadustrojowy i ponadczasowy pozostaje przede wszystkim ich roszczeniowy charakter. Abstrakcją były i wciąż są takie kategorie jak dług publiczny, deficyt budżetowy etc. W 1980 r. obie strony w pełni zgadzały się co do utrzymania gospodarki w rękach tzw. uspołecznionych. Sama myśl o prywatyzowaniu sił wytwórczych była herezją zarówno dla towarzyszy z PZPR, jak też liderów dopiero tworzącej się Solidarności. Doktryna o wyższości przedsiębiorstw utrzymywanych w ręku przez decydentów politycznych przerzuca pomost między tamtą epoką a kursem obecnych władców Polski.
Spośród archiwalnych postulatów wciąż żyją przede wszystkim te napędzające inflację. Punkty 8 i 9 zostały przetworzone przez rząd PiS na rozdawnictwo wszelkich trzynastek, czternastek, darowizn z dopiskiem „plus” etc. Sposób gaszenia inflacyjnego pożaru się nie zmienia – chlustaniem na ogień benzyną. Warto zwrócić uwagę na radykalny postulat emerytalny nr 14, utrzymywane obecnie przez PiS limity 60 i 65 lat bardzo by się strajkującym nie spodobały… Stuprocentową aktualność zachowuje stary ale jary postulat 13 o doborze kadr bez kryteriów partyjnych. O, święta naiwności… „PB” już kilka razy ujawniał rozmiary pajęczyn, którymi kolejne ekipy rządzące w III RP oplatały spółki skarbu państwa. Ostatnia taka lista „sPiS zasobów własnych”, jeszcze z kadencji 2015-19, obejmowała pierwszą grupę 1000 pieszczochów tzw. dobrej zmiany. Po ośmiu latach wszechwładzy jednej partii rozrosła się kilka razy…
===================================
NIEKTÓRE Z 21 POSTULATÓW SIERPNIA 1980 R.
1. Akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych.
8. Podnieść wynagrodzenie zasadnicze każdego pracownika o 2000 zł na miesiąc jako rekompensatę dotychczasowego wzrostu cen.
9. Zagwarantować automatyczny wzrost płac równolegle do wzrostu cen i spadku wartości pieniądza.
11. Wprowadzić na mięso i jego przetwory kartki – bony żywnościowe (do czasu opanowania sytuacji na rynku).
13. Wprowadzić zasady doboru kadry kierowniczej na zasadach kwalifikacji, a nie przynależności partyjnej, oraz znieść przywileje MO, SB i aparatu partyjnego.
14. Wprowadzić emerytury po przepracowaniu 35 lat, jednocześnie skracając wiek emerytalny kobiet do 50 lat, mężczyzn do 55 lat.
21. Wprowadzić wszystkie soboty wolne od pracy.
