RPO oczekuje od MF zmiany ustawy o VAT

Albert Stawiszyński
opublikowano: 30-01-2002, 00:00

Profesor Andrzej Zoll, rzecznik praw obywatelskich, wystąpił do Ministra Finansów z wnioskiem o wyeliminowanie niezgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o VAT. Zdaniem RPO, poważne zastrzeżenia prawne budzi konstrukcja tego podatku, co często powoduje niewłaściwe obciążanie podatkiem VAT obrotu gospodarczego, który obciążony być nie powinien. Traci na tym wielu przedsiębiorców.

Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał Ministrowi Finansów konieczność podjęcia pilnej inicjatywy ustawodawczej w celu dostosowania przepisów o VAT do wymogów Konstytucji RP. Zdaniem prof. Andrzeja Zolla, niezgodne z prawem jest stosowanie klasyfikacji statystycznych dla celów podatkowych wydanych na podstawie nie obowiązującego już zarządzenia prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Skutkuje to w pewnych przypadkach niesłusznym obciążaniem przedsiębiorców podatkiem VAT.

Największe zastrzeżenia RPO budzi konstrukcja podatku VAT. Artykuł 4 pkt 1 ustawy o VAT stanowi, że towarami są rzeczy ruchome, wszelkie postacie energii, roboty budowlano-montażowe, budynki, budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności wymienionych w klasyfikacjach statystycznych. O traktowaniu danego towaru lub usługi jako podlegającego VAT (i w jakiej wysokości) decyduje więc klasyfikacja dla potrzeb ewidencji i statystyki państwowej, dokonywana na podstawie zarządzeń prezesa GUS lub opinii tego urzędu. Zdaniem prof. Andrzeja Zolla, skutkuje to coraz częściej nietrafnym obciążaniem firm podatkiem VAT. Kolejne zmiany klasyfikacji statystycznej towaru lub usługi powodują lub mogą powodować zmianę wysokości stawki podatku w dowolnym czasie, bez potrzeby zmiany ustawy i bez liczenia się fiskusa z kalkulacjami ekonomicznymi przedsiębiorców.

Problem wynika z tego, że zmieniła się ustawa o statystyce publicznej i przestały obowiązywać zarządzenia wydane na jej podstawie. Jednak do celów poboru podatku VAT nadal stosowana jest klasyfikacja obowiązująca przed 1 lipca 1997 r. Pozwala na to ustawa o VAT. Konkretnie chodzi tutaj o art. 54 ust. 4 ustawy stwierdzający, że do celów poboru podatku VAT w okresie do 31 grudnia 2002 r. stosowana jest klasyfikacja statystyczna obowiązująca przed 1 lipca 1997 r. Z kolei została ona oparta na zarządzeniu prezesa GUS z 26 lutego 1990 r. Ponieważ utraciło ono moc, więc zdaniem RPO, również klasyfikacja na nim oparta nie powinna być stosowana.

Jednak do celów poboru podatku VAT nadal stosuje się klasyfikacje statystyczne obowiązujące przed 1 lipca 1997 r., a więc klasyfikacje wprowadzone zarządzeniem już nie funkcjonującym w obrocie prawnym.

— W obrocie prawnym utrzymuje się zarządzenie, które de facto nie obowiązuje, ale kształtuje w istotnym stopniu zakres obciążenia podatkiem VAT. Narusza to art. 217 i art. 87 Konstytucji RP oraz podstawowe zasady legislacji. Ponadto zarządzenia nie powinny być traktowane jako obowiązujące źródła prawa — argumentuje prof. Andrzej Zoll.

Art. 217 Konstytucji wyraźnie stanowi, że tylko w drodze ustawy może następować nakładanie podatków, określenie podatników, przedmiotów opodatkowania, zasad przyznawania ulg, umorzeń oraz zwalniania od podatków.

— O przedmiocie opodatkowania oraz wysokości podatku nie może decydować żaden akt prawny niższy rangą od ustawy, do tego nie obowiązujący oraz wydany na mocy upoważnienia ustawy niepodatkowej — twierdzi prof. Zoll.

Sprawą tą zajmował się już w tym roku Trybunał Konstytucyjny. Jednak argumentacja RPO trafiła w próżnię. W wyroku z 3 kwietnia 2001 r. większość sędziów TK nie podzieliła stanowiska prof. Zolla (jednak dwóch sędziów zgłosiło zdanie odrębne). TK orzekł, że towarem i usługą jest tylko to, co zostało wymienione w klasyfikacjach. Sędziowie stanęli na stanowisku, że przepisy ustawy o VAT wymagają uwzględniania klasyfikacji statystycznej sprzed 1 lipca 1997 r.

Z orzeczeniem nie zgodził się RPO. Jego zdaniem, podatki mogą być tylko uregulowane w ustawie. Z tych względów prof. Zoll wniósł do Ministra Finansów o odpowiednią modyfikację ustawy o VAT, aby zapewnić jej zgodność z przepisami Konstytucji.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Albert Stawiszyński

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Inwestora / RPO oczekuje od MF zmiany ustawy o VAT