Trendy przemysłowe w Europie Środkowej i Wschodniej

Jakub Łaszkowski
opublikowano: 2023-07-17 08:54

Produkcja przemysłowa w regionie Europy Środkowo-Wschodniej wciąż spada. Źródła problemów dla wszystkich krajów są podobne, ze względu na powiązania gospodarcze oraz podobną strukturę przemysłu.

Posłuchaj
Speaker icon
Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl
Subskrypcja

Koniunktura w przemyśle w regionie jest bardzo słaba. W prawie wszystkich krajach roczna dynamika produkcji przemysłowej utrzymuje się poniżej zera. Jedynym wyjątkiem są Czechy, gdzie załamanie produkcji przemysłowej miało miejsce już w zeszłym roku. Najgorsza sytuacja jest w Bułgarii, co wynika z wysokiej energochłonności gospodarki tego kraju.

Źródłem załamania przemysłu w Europie Środkowo-Wschodniej jest niższa produkcja dóbr pośrednich (komponentów) oraz konsumpcyjnych dóbr trwałych. Dobra pośrednie to przede wszystkim produkcja wyrobów chemicznych i metalowych. Są to gałęzie energochłonne, dlatego najbardziej ucierpiały w wyniku szoku energetycznego. Szczyt wzrostu cen energii już minął, ale teraz na przemysł wpływa brak zamówień z zimy. Dodatkowo faza cyklu zapasów sprawia, że producenci dóbr końcowych wstrzymują się z nowymi zamówieniami. Przedsiębiorstwa wykorzystują półprodukty zakumulowane podczas turbulencji w światowych łańcuchach dostaw. Drugim źródłem spadków są konsumenckie dobra trwałe, czyli produkcja sprzętu RTV/AGD oraz mebli. Rynek nasycił się tymi dobrami podczas pandemii.

Produkcja przemysłowa w regionie jest nieco podnoszona przez dobra inwestycyjne. W regionie CEE najważniejszym komponentem w tej kategorii jest motoryzacja i wytwarzanie maszyn. W zwiększaniu produkcji pomaga udrożnienie łańcuchów dostaw, które umożliwia realizację zamówień nagromadzonych w okresie niedoborów.

Coraz lepiej wygląda także produkcja nietrwałych dóbr konsumenckich, czyli głównie żywności. W ostatnich miesiącach dynamika produkcji w tym segmencie wzrosła w prawie każdym kraju, z wyjątkiem Bułgarii i Węgier. Główną przyczyną poprawy koniunktury w przetwórstwie żywności są spadki światowych cen surowców rolnych.

Trendy dla przetwórstwa w regionie CEE są negatywne. Luzowanie napięć w łańcuchach dostaw wywiera przejściowy wpływ. Z kolei obniżenie cen surowców rolnych nie odgrywa znaczącej roli dla całej gospodarki. Ułatwia to produkcję przetwórcom żywności, lecz nie zmniejszy istotnie cen na półkach sklepowych, ponieważ na nie oddziałują jeszcze m.in. wynagrodzenia. Kluczowe będzie, kiedy firmy ponownie zdecydują się składać nowe zamówienia, czyli kiedy zacznie się odwracać cykl zapasów.

Na minus, spośród wszystkich analizowanych gospodarek, wyróżniają się Węgry oraz Bułgaria.

Na Węgrzech problemy wynikają z rozchwiania gospodarki przez czynniki polityczne. W połowie zeszłego roku uruchomiony został pakiet stymulacyjny gospodarki, który był klasyczną stymulacją popytu. Przyczyniło się to do wzrostu inflacji. Dodatkowo pogłębiło to nierównowagi makroekonomicznej, które odbiły się na kursie forinta. Zwiększyło to zmienność cen w handlu zagranicznym, utrudniając funkcjonowanie importerom oraz zawieranie kontraktów eksportowych.

Oprócz stymulacji fiskalnej Budapeszt wprowadził kontrolę cen, obejmującą żywność, paliwo i kilka innych dóbr podstawowych. Stanowi to kolejny bodziec destabilizujący czynniki rynkowe. Widać to w rocznej dynamice produkcji nietrwałych dóbr konsumenckich, czyli głównie żywności, objętej kontrolą cen w największym stopniu.

Drugi kraj z dużymi spadkami produkcji to Bułgaria. Przemysł w tym kraju w największym stopniu opiera się na gałęziach energochłonnych. W nich załamała się liczba zamówień, ze względu na skokowy wzrost cen gazu. Równolegle na tle regionu w kraju bardzo niewielkie znaczenie ma przemysł samochodowy i maszynowy, dlatego gospodarka Bułgarii nie korzysta z luzowania napięć w łańcuchach dostaw.

Podsumowując, kluczowymi czynnikami kształtującymi roczną dynamikę produkcji przemysłowej w regionie CEE są kryzys energetyczny, spadek popytu na towary, poprawa warunków logistycznych oraz spadek cen surowców rolnych. Przez szczególne załamanie produkcji przechodzą Węgry, gdzie wynika to z rozchwiania gospodarki przez polityków, oraz Bułgaria, która ma wyjątkowo energochłonny przemysł.