Zapłacić czy uregulować?

Niewywiązanie się ze zobowiązań finansowych wobec kontrahenta może kosztować znacznie więcej niż kiedyś. W takich przypadkach obowiązujące od tego roku przepisy nakazują dłużnikowi skorygować — na jego niekorzyść — wysokość kosztów prowadzenia działalności oraz odliczeń w podatku od towarów i usług (VAT). Gdy tego nie zrobi, musi liczyć się z dodatkowym obciążeniem VAT. Tak ustawa deregulacyjna walczy ze zwlekaniem z zapłatą. Tylko że przedsiębiorcy nie znajdują wyjaśnienia, co w praktyce oznacza pojęcie uregulowania płatności.

Analogia do CIT

Ustawa deregulacyjna, czyli ustawa o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce, nie zawiera definicji wspomnianego pojęcia. Przybywa pytań o jego rozumienie, bo przedsiębiorcy chcą wiedzieć, kiedy i jakie wydatki mogą być uznane za wywiązanie się z ustawowego wymogu.

Przedsiębiorcy i doradcy podatkowi zastanawiają się, czy problem można rozwikłać przez przyjęcie zasad zapisanych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT). Zakładają one, że uregulowaniem faktury (rachunku) jest wykonanie zobowiązania w jakiejkolwiek formie, w tym nie tylko jako zapłata, ale też potrącenie i kapitalizacja odsetek (co wynika z art. 26 ust. 7 ustawy o CIT).

Dniem spełnienia tego obowiązku jest dzień uregulowania zobowiązań w jakiejkolwiek formie, w tym w wyniku potrącenia wierzytelności (art. 15a ust. 7 ustawy o CIT). O tej analogii usłyszeli m.in. uczestnicy niedawnego III Kongresu Podatków i Rachunkowości KPMG. Według wyjaśnień przedstawicielki tej firmy audytorsko-doradczej, Katarzyny Nosal-Gorzeń, dyrektora w dziale doradztwa podatkowego, uregulowaniem faktury może być każda forma zapłaty — w tym wspomniane potrącenie, a także udzielenie pożyczki.

Interpretacja MF

Brak zdefiniowania w prawie podatkowym pojęcia uregulowania zobowiązań czy płatności potwierdza Ministerstwo Finansów (MF), do którego zwróciliśmy się o wskazówki.

Po pierwsze podkreślono, że w regulacjach wprowadzonych wspomnianą ustawą, mających na celu zdyscyplinowanie dłużników do płacenia swoim kontrahentom, nie używa się pojęcia „uregulowanie płatności”. W przypadku ustaw o podatkach dochodowych pojawiły się sformułowania „uregulowanie kwoty” bądź „uregulowanie zobowiązania”, a w ustawie o podatku od towarów i usług (VAT) „uregulowanie należności”. W ocenie resortu znaczenie tych zwrotów nie budzi wątpliwości.

— Ich istotą jest zaspokojenie wierzyciela, zatem należy przyjąć, że „uregulowanie” następuje z chwilą, z którą wierzyciel zostaje zaspokojony — wyjaśnia Wiesława Dróżdż, rzecznik prasowy ministra finansów.

Jej zdaniem, pojęcie „uregulowanie” jest pojęciem szerokim, szerszym od „zapłaty należności”. Poprzez jego użycie dopuszcza się różne sposoby uregulowania należności dokonywane pomiędzy kontrahentami. Wiesława Dróżdż zwraca uwagę, że wprowadzone 1 stycznia 2013 r. przepisy nie zawierają jakichkolwiek ograniczeń co do formy uregulowania należności wynikających z dokonanych transakcji.

— Kontrahenci sami decydują, w jaki sposób uregulują swoje zobowiązania. Rolą organów podatkowych jest zbadanie, czy w wyniku wybranej przez podatnika formy rozliczeń nastąpiło zaspokojenie wierzyciela, czyli czy doszło do skutecznego uregulowania należności — mówi rzecznik.

Konsekwencje nieuregulowania zobowiązania

Podatki dochodowe

Przedsiębiorca ma prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów należność za dostarczony mu towar lub wykonaną usługę, nawet jeśli od razu jej nie zapłaci. Po 30 dniach od upływu terminu płatności musi zmniejszyć te koszty. Jeśli wynosi on 60 dni, koszty muszą być skorygowane po 90 dniach od daty zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów. W miesiącu, w którym zobowiązanie zostanie uregulowane, podatnik może je zwiększyć. Takie same zasady stosuje się w przypadku nabycia lub wytworzenia środków trwałych albo nabycia wartości niematerialnych i prawnych, do tej części odpisów amortyzacyjnych, które podatnik zaliczył do kosztów uzyskania przychodów.

VAT

Opóźnienia w opłacaniu faktur pozwalają wierzycielom na skorzystanie z tzw. ulgi na złe długi po 150 dniach od upływu terminu płatności. Po tym czasie może on (chociaż nie ma takiego obowiązku) skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny VAT, czyli go obniżyć. Jednocześnie dłużnik musi skorygować VAT, doliczając odliczony przed kilkoma miesiącami podatek naliczony. Jeżeli tego nie zrobi, organ podatkowy może ukarać go sankcją VAT w wysokości 30 proc. podatku naliczonego.