Notowania ropy naftowej dynamicznie rosną i osiągają najwyższe poziomy od ponad trzech lat. Cena ropy Brent przekroczyła 113 dolarów za baryłkę, kontynuując wzrosty piąty dzień z rzędu, natomiast amerykańska WTI zbliżyła się do granicy 100 dolarów.
Bezpośrednim impulsem dla rynku stało się 48-godzinne ultimatum wystosowane przez USA wobec Iranu w sprawie odblokowania Cieśniny Ormuz. Odpowiedź Teheranu, obejmująca groźby ataków na infrastrukturę energetyczną, znacząco podniosła ryzyko zakłóceń dostaw. Od końca lutego ceny ropy Brent wzrosły już o ponad 50 proc., co pokazuje skalę reakcji rynku na rozwój wydarzeń.
Cieśnina Ormuz kluczowym punktem kryzysu
Największym problemem pozostaje niemal całkowite ograniczenie przepływu surowców przez Cieśninę Ormuz, która jest jednym z najważniejszych szlaków transportowych dla ropy i gazu na świecie. Obecnie ruch odbywa się w minimalnym zakresie, a państwa Zatoki Perskiej zmuszone są do ograniczania eksportu lub korzystania z mniej efektywnych alternatyw.
Szacuje się, że przepływy spadły do około 5 proc. standardowego poziomu i mogą utrzymać się na tym poziomie przez co najmniej sześć tygodni. Powrót do pełnej przepustowości może potrwać miesiące, co oznacza utrzymujące się napięcia podażowe.
Ryzyko największego szoku podażowego w historii
Eksperci coraz częściej wskazują, że obecna sytuacja może przerodzić się w największy szok podażowy na rynku ropy. Zakłócenia mogą doprowadzić do zniknięcia z rynku nawet ponad 800 mln baryłek surowca.
Skala kryzysu bywa porównywana do połączonych efektów kryzysów naftowych z lat 70. oraz kryzysu energetycznego z 2022 roku. Taka analogia podkreśla potencjalne konsekwencje dla globalnej gospodarki, w tym wzrost kosztów energii i presję na ceny w wielu sektorach.
Inflacja i niepewność uderzają w rynki finansowe
Rosnące ceny ropy oraz produktów naftowych zwiększają ryzyko ponownego przyspieszenia inflacji na świecie. Jednocześnie rynki finansowe reagują rosnącą nerwowością, a inwestorzy ograniczają ekspozycję na ryzykowne aktywa.
Na azjatyckich parkietach doszło do wyraźnych spadków. Japoński indeks Nikkei 225 stracił 3,5 proc., a szeroki Topix spadł o 3,4 proc. Jeszcze silniejsza wyprzedaż dotknęła Koreę Południową, gdzie Kospi spadł o 6,5 proc., a Kosdaq o 5,6 proc., co doprowadziło nawet do czasowego zawieszenia handlu.
Słabość widoczna jest również w Europie, gdzie indeks Stoxx 600 spadł o 2,3 proc., a szczególnie dotknięte zostały spółki surowcowe i przemysłowe. Spadki objęły także metale szlachetne – kontrakty na złoto traciły chwilowo około 10 proc., by później ograniczyć zniżkę do ponad 6 proc. Obecnie jest to spadek o 23 proc. od najwyższego poziomu zamknięcia , co mieści się w ramach technicznej definicji rynku niedźwiedzia.
Wall Street pod presją, rośnie awersja do ryzyka
Negatywne nastroje przenoszą się również na rynek amerykański. Kontrakty terminowe na główne indeksy wskazują na spadkowe otwarcie, przy czym Dow Jones tracił w okolicach godziny 12:00 polskiego czasu około 0,7 proc., S&P 500 0,8 proc., a Nasdaq 100 około 1,0 proc.
To kolejny sygnał pogarszającego się sentymentu po czterech tygodniach spadków na Wall Street. Inwestorzy obawiają się zarówno eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie, jak i niepewności wokół polityki monetarnej Fed.
Prognozy cen ropy idą w górę
W odpowiedzi na rozwój sytuacji instytucje finansowe rewidują prognozy cen ropy. Według banku Goldman Sachs średnia cena ropy benchmarkowej odmiany Brent w 2026 roku szacowana jest obecnie na około 85 dolarów za baryłkę wobec wcześniejszych 77 dolarów, natomiast prognoza dla WTI wzrosła z 72 do 79 dolarów.
Podwyżki te wynikają z ograniczeń podażowych oraz rosnącej premii za ryzyko geopolityczne, która coraz mocniej wpływa na wyceny surowców.
Ograniczone szanse na szybki powrót irańskiej ropy
Choć pojawiają się sygnały o możliwym wznowieniu eksportu irańskiej ropy, realne zwiększenie dostaw w krótkim terminie wydaje się mało prawdopodobne. Azjatyckie rafinerie analizują możliwość zakupów, jednak przeszkodą pozostają kwestie płatności, logistyki oraz ryzyko sankcji.
W praktyce oznacza to, że potencjalne dodatkowe wolumeny z Iranu nie będą w stanie szybko zrównoważyć obecnych niedoborów.
Europa mierzy się z problemem zapasów gazu
Kryzys energetyczny coraz mocniej odczuwalny jest również w Europie. Po sezonie zimowym magazyny gazu w UE są wypełnione jedynie w 28,5 proc., podczas gdy średnia 5-letnia wynosi 41,0 proc.
Niski poziom zapasów, ograniczona dostępność LNG oraz rosnąca konkurencja ze strony Azji mogą w kolejnych miesiącach prowadzić do dalszego wzrostu cen energii.
Perspektywy: długotrwała niestabilność rynku energii
Wszystko wskazuje na to, że globalny rynek energii wchodzi w okres podwyższonej i długotrwałej niestabilności. Konflikt na Bliskim Wschodzie, ograniczenia logistyczne oraz rosnące napięcia geopolityczne tworzą środowisko sprzyjające utrzymywaniu się wysokich cen ropy i gazu.
Dla gospodarki światowej oznacza to nie tylko droższą energię, lecz także większe ryzyko inflacji oraz spowolnienia wzrostu w nadchodzących kwartałach.
Wzrost cen energii i napięcia geopolityczne wyraźnie wpłynęły już na oczekiwania dotyczące polityki Rezerwy Federalnej. Jeszcze przed wybuchem konfliktu inwestorzy zakładali dwie obniżki stóp procentowych w 2026 roku. Obecnie rynek nie wycenia już żadnego luzowania polityki, a część scenariuszy nie wyklucza nawet podwyżki stawek.