Diabeł tkwi w szczegółach

(Paweł Kubisiak)
24-05-2006, 23:46

Łączenie się spółek jest procesem złożonym i wieloetapowym. Fuzja bez udziału zewnętrznych doradców jest w praktyce nierealna, jednak kluczową rolę i tak pełni zarząd spółki i rada nadzorcza.

Łączenie się spółek jest procesem złożonym i wieloetapowym. Fuzja bez udziału zewnętrznych doradców jest w praktyce nierealna, jednak kluczową rolę i tak pełni zarząd spółki i rada nadzorcza.

To na nich ciąży największa odpowiedzialność za kolejne etapy połączenia i terminowe dopełnienie wielu czynności określonych przepisami prawa. Znajomość tych przepisów i wymagań jest więc fundamentem skutecznego i udanego przeprowadzenia transakcji.

Tryb połączenia spółek z ograniczona odpowiedzialnością określają artykuły 283-289 KSH a spółek akcyjnych artykuły 463-469 KSH. Po znalezieniu odpowiedniego partnera transakcji, na podstawie tych przepisów, zarząd musi podjąć kolejne kroki na drodze planowanego połączenia.

Do najważniejszych obowiązków należy przeprowadzenie analizy prawnej i finansowej, określanej jako due diligence, mającej na celu wskazanie silnych i słabych stron każdej ze spółki oraz określenie potencjalnych korzyści i zagrożeń wynikających z połączenia. Typowe obszary podlegające badaniu obejmują ryzyko operacyjne, finansowe, podatkowe i informatyczne a wyniki takich analizy są często wykorzystywane jako element negocjacyjny, czyli redukcja ceny nabycia.

W dalszej kolejności niezbędne jest określenie wartości i wycena wszystkich składników przedmiotu transakcji, która będzie nie tylko podstawą do negocjacji ceny ale również określenia parytetu wymiany. Metoda wyceny musi być dostosowana do specyfiki działalności danych przedsiębiorstw oraz uwzględniać wartości niematerialne i prawne takie, jak znaki towarowe czy licencje. Do najczęściej stosowanych metody wyceny wartości przedsiębiorstw należą: metoda księgowa, metoda dochodowa, metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych – DCF oraz inne metody – np. procent przychodu.

Kolejnym krokiem jest sporządzenie pisemnego planu połączenia i sprawozdania zarządów łączących się spółek oraz bilansu spółki przejmowanej. Zarząd musi także dokonać projektu zmian do umowy lub statutu spółki przejmującej, wynikających z połączenia, względnie sporządzenie całkowicie nowej umowy lub statutu spółki w przypadku utworzenia nowej spółki, jak również ustalenie składu zarządu i rady nadzorczej w spółce przejmującej.

Zamiar połączenia musi zostać zgłoszony do urzędu antymonopolowego a plan połączenia musi zostać zgłoszony do sądu oraz zweryfikowany przez specjalnie wyznaczonego do tego celu biegłego. Po przeprowadzeniu tych czynności następuje ogłoszenie planu połączenia i zwołanie walnych zgromadzeń akcjonariuszy w celu podjęcia uchwały o połączeniu. Proces łączenia kończy się rejestracją a następnie wykreśleniem z rejestru spółki przejmowanej oraz rozliczeniem skutków połączenia w bilansie spółki przejmującej.

W celu zapewnienia płynności funkcjonowania przedsiębiorstw niezbędne jest także wcześniejsze zaplanowanie integracji systemów zarządzania i systemów finansowych.

Kluczową rzeczą w przy transakcja M&A jest oczywiście wybór optymalnego modelu nabycia, przyłączenia lub połączenia działalności dostosowany zarówno do celów strategicznych przedsiębiorstwa jaki również implikacji finansowych i podatkowych.

Nabycie możliwe jest przez utworzenie holdingu lub nabycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Przejęcie lub połączenie w myśl Kodeksu Handlowego odbywa się na dwa sposoby. Spółka A nabywa wszystkie aktywa i przejmuje wszystkie zobowiązania spółki B w zamian za wydane akcje w spółce A. Spółka B po dokonaniu transakcji traci swój byt prawny. Drugi sposób polega na stworzeniu przez akcjonariuszy spółek A i B nowej spółki C i wniesieniu wszystkich aktywów i zobowiązań (aktywów netto) spółek A i B w zamian za akcje w spółce C. W wyniku transakcji spółki A i B tracą swój byt prawny

Finansowanie transakcji, czyli zapłata za przejęte aktywa i zobowiązania (ekwiwalent) może być uiszczona w różnorodnej postaci: w gotówce, innych aktywach, akcjach wyemitowanych przez spółkę przejmującą, obligacji zamiennych wyemitowanych przez spółkę przejmującą, kombinacji wymienionych elementów.

Połączenia przedsiębiorstw w rozumieniu przepisów KH, które odbywają się na zasadzie sukcesji uniwersalnej co do ekwiwalentu, dopuszczają w zasadzie tylko akcje wyemitowane w zamian za przejęte aktywa netto, ograniczając ekwiwalent w gotówce do 10 proc. wartości bilansowej spółki przejmującej

Zgodnie z Art. 499 nowego KH do planu połączenia - w celu ustalenia majątku spółki przejmowanej - należy załączyć jej bilans sporządzony na określony dzień w miesiącu, poprzedzającym złożenie wniosku o ogłoszenie planu połączenia. Bilans należy sporządzić według zasad obowiązujących dla bilansów rocznych – to znaczy według historycznych cen nabycia i nie uwzględniając jej wartości rynkowej.

Przepisy kodeksu handlowego nie są tutaj precyzyjne, zważywszy, że faktyczne, bilansowe połączenie majątków nastąpi dopiero znacznie później, to jest z dniem wykreślenia z rejestru handlowego spółki przejmowanej. Na ten też dzień (a właściwie na dzień poprzedzający) spółka przejmowana, zobowiązana jest zgodnie z UoR do zamknięcia ksiąg rachunkowych i sporządzenia sprawozdania finansowego – można odstąpić od zamknięcia ksiąg jednostki przyłączanej w przypadku połączenia metodą łącznia udziałów. Jeżeli połączenie jest w formie per unionem zamknięcia ksiąg dokonują obydwie spółki

Skutki bilansowe połączonych przedsiębiorstw będą więc dopiero wynikały po zamknięciu ksiąg spółki przejmowanej i otwarcia ksiąg rachunkowych spółki przejmującej w przypadku powstania nowej jednostki lub w wyniku rozliczenia połączenia w przypadku połączenia przez przejęcie

W ramach obowiązującej ustawy o rachunkowości połączenie spółek kapitałowych rozlicza się na dzień połączenia i ujmuje w księgach rachunkowych spółki na którą przechodzi majątek łączących się spółek metodą nabycia lub metodą połączenia udziałów. W przypadku spółek sporządzających sprawozdania finansowe według MSSR zastosowanie ma wyłącznie metoda nabycia udziałów.

Metoda nabycia stosuje się ją jeżeli spółkę na którą przechodzi przejęty majątek można uznać za spółkę przejmującą, nabywającą kontrolę nad majątkiem spółki przyłączonej (przejętej).Metoda łączenia udziałów jest stosowana jeżeli żadna ze łączących się spółek nie może być uznana za spółkę przejmującą.

W większości przypadków połączenie się spółek skutkuje sukcesją podatkową co sprawia, że cała transakcja jest podatkowo neutralna. W przypadku nabycia cena sprzedaży przedsiębiorstwa ustalona przez strony w umowie powoduje dla sprzedawcy przychód podlegający opodatkowaniu.

Przy sprzedaży przedsiębiorstwa, zarówno dla celów podatku dochodowego, jak i podatku od czynności cywilnoprawnych, zalecane jest więc dokonanie wyceny eksperckiej. Nabywca przedsiębiorstwa powinien dokonać rozliczenia dla potrzeb podatkowych nabytego przedsiębiorstwa, w tym w szczególności dokonać ustalenia wartości początkowej zakupionych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także innych składników majątkowych.

Podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie towarów i usług w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. W przypadku gdy środki trwałe oraz środki obrotowe służyły u sprzedawcy przedsiębiorstwa do wykonywania czynności, w stosunku do których przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego jak i czynności, w stosunku do których odliczenie podatku naliczonego nie przysługiwało, nabywca przedsiębiorstwa będzie obowiązany, po zakończeniu roku, do przeprowadzenia korekty odliczonego przez sprzedawcę podatku naliczonego.

Umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych podlegają podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Podatek powinien być obliczany od wartości poszczególnych rzeczy i praw majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa. Stawka w przypadku rzeczy ruchomych i nieruchomości wynosi 2 proc. ich wartości rynkowej, a w przypadku praw majątkowych 1 proc. ich wartości rynkowej. W przypadku obliczania podatku od czynności cywilnoprawnych należy wskazać, iż podstawą obliczenia podatku winna być wartość rynkowa przedmiotu a organ podatkowy uprawniony jest do kontroli wysokości podatku ustalonego przez podatnika. Transakcja nabycia przedsiębiorstwa skutkować może także solidarną odpowiedzialnością nabywcy za zobowiązania podatkowe związane z przejętym przedsiębiorstwem – przejętą działalnością. Odpowiedzialność ta jest jednak ograniczona jak też może być skutecznie wyłączona.

dr Andre Helin, prezes zarządu firmy konsultingowej BDO, biegły rewident

Wady i zalety metod wyceny

Metoda wyceny

Zalety

Wady

dr Andre Helin, prezes zarządu firmy konsultingowej BDO, biegły rewident

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: (Paweł Kubisiak)

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Inwestora / Diabeł tkwi w szczegółach