Nowa definicja wyzysku

  • Materiał zewnętrzny
opublikowano: 26-07-2022, 20:00
Play icon
Posłuchaj
Speaker icon
Close icon
Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl

Z końcem czerwca 2022 roku w życie weszła nowelizacja art. 388 Kodeksu cywilnego, która w znacznym stopniu zmodyfikowała definicję wyzysku.

Joanna Chmielińska, radca prawny, szef działu prawa dla biznesu, Kancelaria Kopeć Zaborowski

Nie tylko złagodziła przesłanki umożliwiające uznanie danej umowy za zawartą w sytuacji wyzysku, ale również rozszerzyła katalog możliwości, z których może skorzystać wyzyskiwany podmiot. Wprowadzona zmiana wychodzi naprzeciw zgłaszanym od dawna postulatom przedsiębiorców, którzy będąc – w rozumieniu przepisów prawa – profesjonalistami w obrocie, byli praktycznie pozbawieni możliwości powoływania się na wyzysk w przypadku rażąco nieuczciwych praktyk innych podmiotów.

Dla przypomnienia, umowa zawarta w warunkach wyzysku może zostać unieważniona wyrokiem sądu. Do czasu wydania orzeczenia pozostaje ona w obrocie prawnym. Nowelizacja utrzymuje przy tym zasadę, że z wyzyskiem możemy mieć do czynienia, gdy strona umowy przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego wartość w chwili zawarcia umowy przewyższa w rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia. Nowością jest natomiast wprowadzone domniemanie, że z rażącą niewspółmiernością świadczeń mamy do czynienia wtedy, gdy wartość świadczenia jednej ze stron w chwili zawarcia umowy przewyższa co najmniej dwukrotnie wartość świadczenia wzajemnego. To jednak nie koniec zmian.

Wprowadzono również nową przesłankę uznania danej umowy za zawartą w warunkach wyzysku. Jest nią brak rozeznania strony czynności prawnej co do przedmiotu umowy. Do tej pory jedynymi przesłankami umożliwiającymi wzruszenie umowy z powołaniem się na wyzysk były: wykorzystanie przez stronę przymusowego położenia, niedołęstwo lub niedoświadczenie strony. W wersji przepisu obowiązującej od dnia 30 czerwca 2022 r. przesłanki te nadal pozostają aktualne.

Warto przy tym zauważyć, że od czasu wejścia w życie nowej regulacji przedsiębiorca, który doświadczy wyzysku, może od razu alternatywnie żądać: zmniejszenia swojego świadczenia, zwiększenia należnego świadczenia, jak również unieważnienia umowy. Do tej pory żądanie unieważnienia umowy było możliwe dopiero gdy poprzednie dwie możliwości (zmniejszenie swojego świadczenia bądź zwiększenie należnego świadczenia) były nadmiernie utrudnione. Tak nieostre ujęcie tej kwestii czyniło możliwość żądania unieważnienia umowy praktycznie niemożliwą do zastosowania.

Wydłużeniu uległ przy tym okres wygaśnięcia uprawnienia do skorzystania z możliwości odstąpienia od umowy ze względu na wyzysk. Dla przedsiębiorców wynosi on po nowelizacji trzy lata od dnia zawarcia umowy (dla konsumentów wynosi aktualnie aż sześć lat). Wcześniej był to jednakowy dla wszystkich podmiotów okres dwóch lat.

Należy podkreślić, że umowy zawarte do 30 czerwca podlegać będą dotychczasowemu reżimowi prawnemu w zakresie wyzysku. Zatem ocena wprowadzonych zmian pod kątem ich przydatności dla obrotu gospodarczego będzie możliwa dopiero za kilka lat.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Polecane