Nowa propozycja walki z odpadami

  • Aleksandra Łukaszewicz
opublikowano: 09-12-2020, 20:00

Polska pozostaje w tyle za państwami unijnymi pod względem recyklingu odpadów. Odpowiedzią może być system kaucyjny.

Polski Związek Przetwórców Tworzyw Sztucznych (PZPTS) wysunął projekt stworzenia zaawansowanego systemu kaucyjnego oraz systemu segregacji odpadów z wykorzystaniem maszyn revendingowych. Automaty takie działają według odwróconego schematu: do maszyny wkładane są opakowania, za które otrzymuje się pieniądze. Recyklingowi w maszynach miałyby podlegać puszki, szklane i plastikowe butelki oraz termoformowane opakowania wykonane z tworzyw sztucznych.

Za mało recyklingujemy

W Polsce brakuje regulacji dotyczącej zwrotu butelek. Plastikowe i szklane butelki jednorazowe oraz puszki nie są objęte kaucją, tak jak np. w Niemczech czy Szwecji. Wprowadzenie systemu kaucyjnego może przyczynić się do zwiększenia odsetka recyklingowanych odpadów. W 2018 r. w Niemczech recyklingowi poddano 67,3 proc. odpadów komunalnych - w przypadku Polski ten odsetek był prawie dwa razy mniejszy. Rocznie na nasz rynek trafia 220 tys. ton opakowań PET, a poziom recyklingu to 34,7 proc. - wynika z szacunków DNB Bank Polska.

– Nasz projekt znajduje się w bardzo wczesnej fazie i jest to autorska propozycja, która z czasem z pewnością będzie ewoluowała. Chcemy i będziemy korzystali z rozwiązań funkcjonujących w innych krajach. Zależy nam na wywołaniu dyskusji wśród wszystkich grup interesariuszy - producentów z branży oraz na pewno Ministerstwa Klimatu i Środowiska - mówi Robert Szyman, dyrektor PZPTS.

Czytaj także - Butelki oddamy do sklepu

Identyfikacja odpadów

Autorzy projektu wskazują na szereg korzyści płynących z wprowadzenia systemu kaucyjnego oraz systemu segregacji odpadów z wykorzystaniem maszyn revendingowych. Są to: zwiększenie poziomu recyklingu, zmiana systemu gospodarowania odpadami oraz przyczynienie się do zmian na poziomie konsumentów. Projekt zakłada zastosowanie markerów molekularnych. W uproszczeniu są to związki, dzięki którym, w odpowiednich warunkach oświetleniowych, opakowania są fluorescencyjne, co pozwala na ich identyfikację. Markery miałby być dodawane do materiałów, z których wykonane będą opakowania. Użycie w maszynach analizatorów optycznych pozwoli nie tylko na odbiór puszek, butelek ale także bardziej złożonych opakowań. Otworzy to możliwość systemu kaucyjnego dla różnych opakowań, także częściowo zdeformowanych.

– Zawsze kluczowym zagadnieniem jest finansowanie projektu. Zakładamy, że dwa podstawowe strumienie gotówki, to jest nieodebrane kaucje i kwoty uzyskane ze sprzedaży odzyskanego surowca do jego ponownego przerobu, będą musiały być uzupełnione przez firmy - uczestników systemu kaucyjnego. Najkorzystniejszym rozwiązaniem jest zarządzanie tym systemem przez organizację non-profit, utworzoną specjalnie w tym celu, którą założą i sfinansują właśnie wprowadzający do obrotu - tłumaczy Robert Szyman.

PZPTS zakłada realizację projektu do 2026 r. i proponuje wdrożenie go w jedenastu etapach. Planowane są m.in. wytworzenie serii maszyn revendingowych, przygotowanie linii pilotażowej w testowym zakładzie recyklingowym, stworzenia siatki punktów odbioru w całej Polsce i adaptacja zakładów recyklingowych do potrzeb stworzenia linii technologicznej.

– Automaty do odbioru zużytych opakowań będą dostarczone przez tego, kto zaoferuje najlepsze rozwiązanie w najkorzystniejszej cenie. Możliwe jest skorzystanie z oferty firm, które dostarczają tego typu systemy w Europie. Ucieszylibyśmy się, gdyby to polskie rozwiązanie umożliwiło realizację naszego projektu - mówi Robert Szyman.

Ramy regulacyjne

W lipcu Rada Europejska podjęła decyzję o włączeniu w plan odbudowy UE po pandemii podatku od odpadów opakowań z tworzyw sztucznych nie poddanych recyklingowi. Tak zwany plastic tax będzie obowiązywać od stycznia 2021 r. (rok bazowy, na podstawie którego będzie naliczana opłata, którą każde z państw członkowskich będzie musiało po raz pierwszy uiścić w 2022 r.), a jego wysokość wyniesie 0,8 EUR za kilogram odpadów opakowań z plastiku, które nie zostały poddane recyklingowi.

– Należy z góry założyć, że system kaucyjny powinien być wprowadzony w formie przepisów krajowych, więc potrzebne są tu odpowiednie ramy regulacyjne - tłumaczy Robert Szyman.

System kaucyjny jest rozwiązaniem rozważanym w pracach prowadzonych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Jak wynika ze wstępnych założeń, ministerstwo nie zamierza narzucać podmiotom formy systemu - przedsiębiorstwa będą mogły samodzielnie decydować, czy będą chciały skorzystać z maszyn revendingowych, czy z punktów skupu. Odwzorowywanie systemów kaucyjnych funkcjonujących już w innych państwach nie jest do końca właściwe ze względu na różnice gospodarcze czy demograficzne.

– Systemy kaucyjne wydają się skuteczne w pozyskiwaniu surowców wtórnych i tym samym w osiąganiu poziomów recyklingu. W najbliższym czasie planowane jest spotkanie z branżą, które dotyczyć będzie ewentualnego wprowadzenia systemu kaucyjnego w Polsce - mówi Aleksander Brzózka, rzecznik prasowy Ministerstwa Klimatu.

W ramach unijnej zasady rozszerzonej odpowiedzialności producenta podmioty wprowadzające na rynek produkty w opakowaniach będą ponosić odpowiedzialność za powstające z nich odpady.

– Ministerstwo Klimatu i Środowiska w związku z modyfikacją ROP zamierza wprowadzić zróżnicowaną opłatę. Wytwórcy, których produkty będzie można łatwiej ponownie przetworzyć (np. opakowania biodegradowalne), będą ponosić niższą opłatę - mówi Aleksander Brzózka.

Okiem przedsiębiorcy
Korzyści dla producentów opakowań
Mariusz Musiał
dyrektor zarządzający Alpla, międzynarodowego producenta tworzyw sztucznych
Wprowadzenie systemu depozytowego będzie skutkowało licznymi korzyściami dla producentów opakowań. Przede wszystkim, jeśli butelki będą zbierane i ponownie wykorzystywane, to nie będą zalegały w rowach czy lasach, a to przełoży się na postrzeganie plastikowych opakowań przez konsumentów. Opakowania z tworzyw sztucznych świetnie nadają się do recyklingu i szkoda tego nie wykorzystywać nadając opakowaniom drugie życie. Oczywiście wprowadzenie systemu depozytowego będzie miało korzystny wpływ na środowisko.

Automaty revendingowe funkcjonują już w wielu państwach i trudno sobie wyobrazić, żeby zbiórki selektywne odbywały się bez ich zastosowania. Kluczowym pytaniem jest: kto je sfinansuje? Zastosowanie automatów revendingowych jest wskazane w sklepach wielkopowierzchniowych, ale zobowiązanie małych sklepów do ich zakupu wydaje się mało prawdopodobne. Znakowanie molekularne opakowań jest dla nas nowym pomysłem i trudno nam je oceniać, ale każde rozwiązanie, które ułatwi etap sortowania odpadów będzie przyjęte z entuzjazmem.
© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Polecane