Wypłacalność emerytur gwarantuje państwo

Jacek Zalewski
17-09-1999, 00:00

Wypłacalność emerytur gwarantuje państwo

NIEPOZORNA POZYCJA: Tegoroczne wydatki inwestycyjne FUS w kwocie 0,62 mld zł obejmują głównie wdrożenie słynnego kompleksowego systemu informatycznego.

Ostatnie opóźnienia w wypłatach emerytur i rent stały się ostatecznym dowodem kryzysowej sytuacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Rozeszły się hiobowe wieści, że ZUS ma pustą kasę, zapożycza się w bankach, jego finansowa płynność jest zagrożona i w ogóle doszedł do granicy bankructwa. Takie uproszczone opinie sytuują ZUS wśród firm działających na podstawieÉ kodeksu handlowego. Prowadzi to do pomieszania pojęć, albowiem państwowa jednostka organizacyjna pod nazwą ZUS jest zaledwie dysponentem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SKRÓTY brzmią podobnie — ZUS i FUS — ale różnica jest zasadnicza. FUS to państwowy fundusz celowy, ustawowo powołany w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jego wpływy pochodzą z trzech podstawowych źródeł: składek na ubezpieczenie społeczne (w części nie podlegającej przekazaniu otwartym funduszom emerytalnym), innych dochodów (opłat, odsetek itp.) oraz uzupełniającej dotacji państwowej. Powiązanie z budżetem państwa jest przejściową koniecznością, albowiem po pełnym zreformowaniu systemu FUS ma stać się samofinansujący.

ROCZNY plan finansowy Funduszu Ubezpieczeń Społecznych opracowywany jest przez zarząd ZUS, a po przejściu normalnej ścieżki legislacyjnej staje się cząstką ustawy budżetowej. Wykres obrazuje plan FUS na rok 1999, określony w załączniku nr 5 do ustawy. W relacji do budżetu państwa (którego dochody mają wynieść 129,29 mld zł, a wydatki 142,10 mld zł) obroty FUS można uznać za wręcz gigantyczne. Należy przy tym pamiętać, że wszedł on w rok 1999 z bagażem 9,1 mld zł należności — głównie zaległych składek — oraz 2,44 mld zł własnych zobowiązań. Naiwnie założono, że po reformie wskaźnik ściągalności składek sięgnie 99 proc. i całkowite zaległości z roku 1999 nie przekroczą 0,88 mld zł.

PRZYJRZENIE SIĘ strukturze FUS prowadzi do oczywistego wniosku, że wpływy ze składek powinny akurat wystarczyć na emerytury i renty, zaś dotacja budżetowa powinna sfinansować zasiłki oraz koszty funkcjonowania systemu. Dysponent owej dotacji, czyli Ministerstwo Finansów, wywiązuje się z zadania i nawet wyprzedza harmonogram. W ciągu ośmiu miesięcy (stanowiących 66,7 proc. roku) FUS otrzymał już 69,5 proc. dotacji, czyli 6,71 mld zł z zaplanowanych 9,64 mld zł. Natomiast aparat ZUS, odpowiadający za zebranie składek i innych dochodów własnych FUS, bezradnie rozkłada ręce i jedyny ratunek widzi w zwiększeniu budżetowej dotacji. Padają różne liczby, ostatnio słyszy się nawet o dodatkowych... 6 mld zł.

WYPŁACALNOŚĆ emerytur, rent i innych świadczeń gwarantowana jest przez państwo. Tegoroczne wydatki FUS w stosunku do planu na pewno wzrosną. Ściągalność składek może poprawić się dopiero po wyjściu ZUS z pułapki komputeryzacji, co hipotetycznie nastąpi pod koniec roku. A zatem staje się oczywiste, że dotacja dla FUS będzie musiała zostać zwiększona. Rząd jednak nie chciałby zmieniać tegorocznej ustawy budżetowej, ponieważ parlamentarna debata stałaby się otwarciem roszczeniowej puszki Pandory. Stąd najnowsza koncepcja umożliwienia zaciągania przez ZUS pożyczek na pokrycie deficytu FUS nie w bankach komercyjnych, lecz bezpośrednio w budżecie państwa.

NIEDOWŁAD instytucji pod nazwą ZUS wpisuje się w szerszy konflikt wewnątrz rządzącej koalicji AWS/UW. Nadzór nad działalnością ZUS — czyli m.in. nad dysponowaniem środkami FUS — sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego (resort w gestii AWS). Jest to zgodne z logiką, jako że 88 proc. dochodów FUS teoretycznie dostarcza sam system. Wkład ministra właściwego do spraw finansów publicznych (UW) wynosi tylko 12 proc. Jednak w przypadku niewystarczającej ściągalności składek, wyłącznie na resort finansów spada problem budżetowego dopięcia FUS i wywiązania się przez państwo z jego obowiązków gwaranta.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Jacek Zalewski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Gospodarka / Wypłacalność emerytur gwarantuje państwo