Zarządzający funduszami wyciskają z GPW co się da

opublikowano: 01-12-2022, 20:00
Play icon
Posłuchaj
Speaker icon
Close icon
Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl

Fundusze aktywnie zarządzane nie potrafią pobić indeksów? Może w Stanach Zjednoczonych, ale nie w Polsce. Nad Wisłą udaje się to 73 proc. funduszy akcji polskich uniwersalnych.

Przeczytaj artykuł i dowiedz się:

  • jakie fundusze uniwersalne polskich akcji pokonują w tym roku WIG
  • o ile ich wyniki są lepsze od indeksu
  • dlaczego polscy zarządzający osiągają lepsze wyniki od indeksu
  • czy wielkość przesądza o jego stopie zwrotu

46 lat temu John Bogle stworzył pierwszy fundusz pasywny - nie mający żadnych innych ambicji niż odwzorowywanie zachowania indeksu, niezależnie czy ten rośnie czy spada. W Polsce tego typu produkty przez lata można było policzyć na palcach. Do tego poziom opłaty za zarządzanie powodował, że wyniki dla klientów zauważalnie rozjeżdżały się ze stopami zwrotu benchmarków. Zaczęło się to zmieniać wraz z debiutem funduszy inPZU (2018 r.) i pierwszego ETF-u z rodziny Beta (2019 r.). Nawet jak na skalę lokalnego rynku kapitałowego fundusze pasywne w Polsce wciąż jednak znaczą niewiele. Globalnie to jednak ogromny biznes. Napędza go opinia, że większość funduszy aktywnie zarządzanych i tak nie zarabia dla klientów tyle, ile rosną indeksy giełdowe.

Będące przeciwieństwem pasywnego, aktywne zarządzanie funduszem to nie tylko pogoń za zyskiem, ale ochrona klientów przed stratami. Pod tym kątem przyjrzeliśmy się tegorocznym wynikom funduszy aktywnie zarządzanych zaliczanych przez firmę Analizy Online do kategorii akcji polskich uniwersalnych. Po odrzuceniu mieszczących się w tej kategorii funduszy indeksowych, tych z co najmniej 15-procentową ekspozycją na niemające istotnych związków z Polską spółki notowane za granicą, oraz rodzynka mającego ponad 40 proc. aktywów w obligacjach, nasza analiza objęła równo 30 produktów zbiorowego inwestowania. Praktycznie każde polskie TFI ma bowiem taki fundusz w ofercie jako podstawowy fundusz akcji.

Wyniki funduszy porównaliśmy do stopy zwrotu z indeksu WIG. Łączy on w sobie duże, średnie i małe spółki. Uznaliśmy go więc za najbardziej miarodajny dla funduszy akcji polskich uniwersalnych niezależnie od tego, jakie benchmarki mają wymienione w swoich dokumentach. Zresztą w 16 z 30 analizowanych przypadków właśnie WIG stanowi 90-100 proc. statutowego benchmarku funduszu, w jednym jego waga wynosi 70 proc., a sześć kolejnych nie wskazało jakiegokolwiek formalnego punktu odniesienia dla swoich wyników.

WIG w pokonanym polu

Klienci analizowanych funduszy niewątpliwie nie zaliczają 2022 r. do udanych. Według stanu na piątek, 25 listopada 2022 r., nawet najlepsze z nich są pod kreską około 10 proc. licząc od początku roku. Tyle że indeks WIG stracił w tym samym czasie niemal 19 proc. Lepszy wynik osiągnęło aż 22 z badanych funduszy, czyli 73 proc. całej grupy. Mimo pobierania opłaty na rzecz TFI, aktywnie zarządzane fundusze akcji polskich uniwersalne masowo pokonują indeks uwzględniający nie tylko same ceny akcji, ale też wypłacane przez spółki dywidendy. Taka jest bowiem charakterystyka WIG, w przeciwieństwie np. do WIG20, który dywidend nie uwzględnia.

- Na GPW przeważa kapitał zagraniczny. Duża jego część jest inwestowana pasywnie, w związku z tym w ogóle nie jest podejmowana selekcji spółek. Udział zarządzających zabiegających o pobicie benchmarku w całym polskim rynku akcji jest więc relatywnie mały, a do tego krajowi inwestorzy instytucjonalni z natury powinni mieć lepszą wiedzę o sytuacji na polskim rynku niż inwestorzy z Londynu i Nowego Jorku, dla których Polska jest tylko małym fragmentem portfela – tłumaczy Andrzej Nowak, zarządzający funduszem Uniqa Selektywny Akcji Polskich.

Skala, w jakiej poszczególne fundusze biją w tym roku indeks WIG, jest różna. Niekiedy wręcz symboliczna. Pięciu udało się jednak uzyskać wynik lepszy od indeksu o co najmniej 5 pkt proc. Tymi funduszami są BPS Akcji, mBank Innowacji PL, Alior Akcji, Uniqa Selektywny Akcji Polskich i Noble Fund Akcji Polskich.

Na pierwszy rzut oka grupa funduszy wyraźnie bijących indeks jest zróżnicowana. Wydaje się więc, że relatywnie dobrymi wynikami (jak na fatalny rok) cieszy się dość szerokie grono klientów TFI. Gdy jednak zajrzeć za kulisy okazuje się, że z pokonaniem indeksu WIG najlepiej sobie radzą fundusze o małej czy wręcz mikroskali działalności. W najlepszej piątce tylko Uniqa Selektywny Akcji Polskich ma 100 mln zł aktywów netto. To więcej niż pozostałą czwórka razem wzięta. Aktywa netto mBanku Innowacji PL i Aliora Akcji to ledwie 11-12 mln zł.

- Płynność rynku jest jakimś utrudnieniem dla każdego funduszu na każdym rynku. Pytanie tylko, gdzie jest próg, przy którym wielkość funduszu jest odczuwalna. Na pewno im fundusz większy, tym spektrum płynnych spółek jest mniejsze i mając aktywa powyżej 100 mln zł trudno mówić o dużej łatwości w zajmowaniu pozycji na małych spółkach. Natomiast bazując na największych spółkach - upraszczając: z indeksu WIG20 - nawet z większymi aktywami można skutecznie aktywnie zarządzać funduszem i zajmować pozycję. Dlatego nie sądzę, by zarządzają funduszem mającym ponad 200 mln zł nie było się w stanie aktywnie zarządzać i bić benchmarku – komentuje Andrzej Nowak.

Z pokonaniem indeksu WIG najlepiej sobie radzą fundusze o małej czy wręcz mikroskali działalności. W najlepszej piątce tylko Uniqa Selektywny Akcji Polskich ma 100 mln zł aktywów netto. To więcej niż pozostałą czwórka razem wzięta. Aktywa netto mBanku Innowacji PL i Aliora Akcji to ledwie 11-12 mln zł.

Pierwszy fundusz, którego aktywa netto wynoszą ponad 200 mln zł, zajmuje jednak dopiero 10. miejsce w zestawieniu i bije WIG o niespełna 2 pkt proc. Tym funduszem jest NN Akcji. Jego aktywa to 992 mln zł, a więc największe w całej trzydziestce. NN Investment Partners TFI odmówiło jednak wypowiedzi odnoszącej się do tego, że stosunkowo najlepiej idzie funduszom niewielkim.

Strategia Avivy nie wypaliła

Kilkusetmilionowe fundusze akcyjne spod szyldów Allianz, Pekao i PZU mają obecnie stopy zwrotu gorsze od indeksu. Warto jednak zwrócić uwagę, że w momencie największej przeceny nawet one były lepsze od WIG.

Sztuka ta nie udała się tylko dwóm funduszom. Gdy 20 października 2022 r. wartość jednostek Novo Akcji była o 39,2 proc. niższa niż 31 grudnia 2021 r. indeks WIG tracił 31,8 proc. Niewielu to zabolało, bo jego aktywa netto to tylko 16 mln zł. Dowodzi to, że niewielkie aktywa nie są gwarancją sukcesu.

Drugi fundusz, który w momencie swojej największej tegorocznej przeceny był gorszy od indeksu WIG, to Allianz Polskich Akcji, którego aktywa netto to obecnie 543 mln zł. 13 października 2022 r. jego jednostki były o 36,2 proc. tańsze niż 31 grudnia 2021 r. WIG stracił w tym samym czasie o 2 pkt proc. mniej. Zresztą w zasadzie przez cały rok jest gorszy od WIG.

Do początku lipca 2022 r. fundusz nosił nazwę Aviva Investors Polskich Akcji. W produkt Allianzu zmienił się po wchłonięciu polskich spółek Avivy przez Allianz. Jeszcze pod szyldem Avivy zaczął realizować specyficzną strategię inwestycyjną.

- Wyniki są skutkiem decyzji inwestycyjnych, a nie połączenia Allianz Polska z Avivą. Fundusz ten miał sporo akcji spółek energetycznych, a także spółek wrażliwych na koniunkturę: banków i sieci sklepów. Miał za to względnie mało akcji najmniejszych spółek, które nie spadły tak mocno. Podejmujemy działania, aby poprawić jego wynik i jesteśmy przekonani, że w kolejnych okresach wypadnie lepiej w swojej grupie funduszy – deklaruje Adama Łukojć, dyrektor departamentu zarządzania portfelami akcyjnymi TFI Allianz Polska.

Na realność poprawy wskazują przykłady NN Polskiego Odpowiedzialnego Inwestowania i Pekao Akcji - Aktywna Selekcja. Dla obu WIG to zresztą formalny benchmark (w przypadku funduszu Pekao WIG waży w benchmarku 90 proc., reszta przypada na stawkę rynku pieniężnego). Zwłaszcza w pierwszej połowie roku oba fundusze przegrywały z WIG. W sierpniu i wrześniu zaczęły się z nim zrównywać, a NN Polski Odpowiedzialnego Inwestowania jest w zasadzie od tego czasu lepszy od swojego benchmarku, czyli WIG.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Polecane