W kolejnych odcinkach przedstawimy kompendium wiedzy dla płatników PIT prowadzących działalność.
20 stycznia, we wtorek, upłynął ostateczny termin na dokonanie wyboru formy opodatkowania przez przedsiębiorców obciążonych podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Decyzja o wyborze zryczałtowanego podatku dochodowego (ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, karta podatkowa), podatku według jednolitej 19-proc. stawki liniowej albo opodatkowania według zasad ogólnych (19, 30 i 40 proc.) pociąga za sobą określone skutki — liczne obowiązki i przywileje.
W kolejnych odcinkach „Niezbędnika podatnika” przedstawiamy przedsiębiorcom najistotniejsze z nich. Mamy nadzieję, że syntetyczne ujęcie tej problematyki ułatwi prowadzenie działalności i rozliczenia z fiskusem. W dzisiejszym numerze skupiamy się na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych. W najbliższy czwartek przedstawimy opodatkowanie w formie karty podatkowej. W kolejnych numerach — 19-proc. podatek liniowy oraz zasady ogólne PIT.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w tym roku opłacają przedsiębiorcy, którzy w 2003 r.:
- uzyskali przychody z działalności gospodarczej prowadzonej wyłącznie samodzielnie wysokości nie przekraczającej 250 tys. EUR (czyli 1 142 125 zł) lub
- uzyskali przychody wyłącznie z działalności prowadzonej w formie spółki, a suma przychodów wspólników z tej działalności nie przekroczyła limitu 250 tys. EUR.
Ryczałt w tym roku mogą opłacać kwartalnie tylko podatnicy, którzy w 2003 r. nie przekroczyli limitu przychodów z działalności prowadzonej samodzielnie lub w formie spółki wysokości 25 tys. EUR (114 212,5 zł).
Sprawdź, jakie masz prawa i obowiązki
Sposób obliczenia
Zasada ogólna
- Podstawą opodatkowania jest przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej. Opodatkowane ryczałtem są również przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, jeśli nie są one zawierane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (chodzi tu o otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz o wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń z tych tytułów).
Pamiętaj
- Przychód pomniejsza się o wysokość straty (odliczanej w kolejnych pięciu latach podatkowych zgodnie z art. 9 ust. 3 i 3a ustawy o PIT) oraz wydatki z tytułu ulg, określone w art. 26 ust. 1 i art. 26b ustawy o PIT (składka na ZUS, ulga rehabilitacyjna, tzw. ulga odsetkowa na spłatę komercyjnych kredytów mieszkaniowych, darowizny na działalność organizacji pożytku publicznego i kultu religijnego do 350 zł), jeśli nie zostały odliczone od dochodu lub zaliczone do kosztów uzyskania przychodów na podstawie ustawy o PIT.
- Od ryczałtu odlicza się m.in. faktycznie zapłaconą w tym roku składkę na powszechne ubezpieczenie w Narodowym Funduszu Zdrowia (7,75 proc. podstawy jej wymiaru), ulgę remontową, wpłaty na rzecz organizacji pożytku publicznego (maksymalnie 1 proc. ryczałtu). Ryczałt ulega pomniejszeniu również o ulgi, z których podatnik korzysta jedynie na zasadzie praw nabytych, a które już nie obowiązują (np. ulga uczniowska, duża ulga budowlana, ulga z tytułu oszczędzania w kasie mieszkaniowej).
Nie można
- potrącać kosztów uzyskania przychodów
- przychodów opodatkowanych w formach zryczałtowanych łączyć z przychodami z innych źródeł opodatkowanymi na podstawie ustawy o PIT
- korzystać ze wspólnego opodatkowania z małżonkiem albo przewidzianego dla samotnie wychowujących dzieci.
Rozliczenie podatku
Zasada ogólna
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych oblicza się i wpłaca za każdy miesiąc, na rachunek urzędu skarbowego do 20 dnia następnego miesiąca, a za grudzień 2004 r. najpóźniej w terminie złożenia zeznania podatkowego PIT-28 za ten rok, czyli do 31 stycznia 2005 r. Jeśli w danym miesiącu nie wystąpi przychód, podatku zryczałtowanego za ten miesiąc nie płaci się.
- W przypadku metody kwartalnego rozliczania podatku, ryczałt wpłaca się do 20 dnia następnego miesiąca po upływie kwartału, za który należy płacić ryczałt, a za ostatni kwartał 2004 r. — do 31 stycznia 2005 r.
Pamiętaj
- Przy tej formie opodatkowania podatnicy nie składają żadnych deklaracji w trakcie roku. Za 2004 rok będą jednak zobowiązani do złożenia zeznania rocznego w terminie do 31 stycznia 2005 r.
- Jeśli w roku ubiegłym podatnicy byli opodatkowani ryczałtem, to do 2 lutego 2004 r. (termin ustawowy 31 stycznia) muszą złożyć rozliczenie roczne PIT-28 za ten rok (załączniki PIT-28/A, PIT- 28/B i ewentualnie PIT/O, PIT/D, PIT-2K).
- W rozliczeniu rocznym za 2003 r. można odliczyć od ryczałtu nową ulgę z tytułu wpłat dokonanych na rzecz organizacji pożytku publicznego (maksymalnie 1 proc. ryczałtu, jeśli wpłata nastąpiła po 1 stycznia tego roku).
Dokumentacja i ewidencje
Zasada ogólna
- Podatnicy na ryczałcie powinni prawidłowo i rzetelnie ewidencjonować uzyskane przychody w ewidencji przychodów. Sposób jej prowadzenia oraz dokumentowania przychodów i obliczania należnego ryczałtu dokładnie określa rozporządzenie ministra finansów z 17 grudnia 2002 r. (DzU z 2002 r. nr 219 poz. 1836 ze zm.). Należy również prowadzić wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (według zasad wynikających z tego rozporządzenia) oraz od początku tego roku — ewidencję wyposażenia.
- Jeśli podatnik zatrudnia pracowników, musi prowadzić imienne karty przychodów pracowników.
Pamiętaj
- Podatnik powinien posiadać i przechowywać dowody zakupu towarów (otrzymane faktury, rachunki, paragony, dowody wewnętrzne, opis otrzymanego towaru).
- Zapisy w ewidencji przychodów są dokonywane w porządku chronologicznym, nie później niż do 20 dnia każdego miesiąca, za miesiąc poprzedni. Podatnik korzystający z odliczeń od przychodów jest zobowiązany wykazywać je w ewidencji przychodów i zmniejszać o nie przychód podlegający opodatkowaniu. Podatnicy VAT mogą ewidencjonować przychody w kwocie brutto (czyli z VAT), ale na koniec miesiąca muszą wówczas pomniejszyć przychód o VAT należny.
- Aby uniknąć zarzutów ze strony organów podatkowych, trzeba zwracać uwagę na poprawne dokonywanie zapisów w ewidencji przychodów, sposób ich dokumentowania oraz prawidłowe obliczenie wysokości wpłacanego do urzędu skarbowego ryczałtu. Dotyczy to głównie podatników obliczających podatek według różnych stawek. W przypadku nieprowadzenia ewidencji przychodów lub prowadzenia jej niezgodnie z przewidzianymi warunkami, skutkującymi nieuznaniem ewidencji za dowód w postępowaniu podatkowym, urząd skarbowy dokonuje oszacowania przychodu i stosuje sankcyjną stawkę ryczałtu, nawet 75 proc.
- Do ewidencji wyposażenia wpisuje się składniki majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, które nie zostały ujęte w wykazie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Nie należy
- prowadzić ewidencji przychodów, jeśli ich wysokość wynika z umowy najmu, podnajmu i umów o podobnym charakterze.
Spis z natury
Zasada ogólna
- Na podatnikach opłacających ryczałt spoczywa obowiązek sporządzania spisu z natury towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków.
Pamiętaj
- Spis z natury trzeba sporządzić na dzień zaprowadzenia ewidencji przychodów, na koniec roku podatkowego, w razie zmiany wspólnika lub zmiany umowy spółki oraz na dzień likwidacji działalności. Przy likwidacji działalności sporządza się także spis wyposażenia.
- W ewidencji przychodów należy ująć spis z natury według poszczególnych rodzajów jego składników, lub w jednej pozycji (sumie), jeśli na podstawie spisu zostało sporządzone odrębne szczegółowe zestawienie poszczególnych jego składników.
- Na podstawie spisu z natury dokonuje się wyceny towarów i innych składników majątku, najpóźniej w terminie 14 dni od zakończenia spisu z natury.
Stawka podatku
Zasada ogólna
- Stawki ryczałtu wynoszą: 3, 5,5, 8,5, 17, 20 proc. w zależności od rodzaju prowadzonej działalności lub świadczenia usług, szczegółowo określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (DzU z 1998 r. nr 144 poz. 930 ze zm.).
- Rozliczając przychody z najmu lub podobnych umów zawieranych nie w ramach prowadzonej działalności, podatek płaci się w formie ryczałtu według stawek: 8,5 proc., jeśli przychód z najmu nie przekroczy w tym roku 4 tys. EUR (18 274 zł) oraz 20 proc., jeśli przychód przekroczy 4 tys. EUR. Stawkę 20 proc. stosuje się do nadwyżki ponad limit 4 tys. EUR.
Pamiętaj
- Ryczałtu w tym roku w ogóle nie płacą podatnicy korzystający z tzw. kredytu podatkowego (spełniający warunki określone tą ustawą), którzy do 31 stycznia złożą naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne oświadczenie o korzystaniu z tego zwolnienia.
- Jeśli przychody z najmu osiągają oboje małżonkowie, limit 4 tys. EUR dotyczy łącznie ich obojga.
- W niektórych sytuacjach stawka ryczałtu wynosi 10 proc. Dotyczy to m.in. odpłatnego zbycia praw majątkowych lub nieruchomości będących środkami trwałymi (wpisanych do stosownego wykazu i wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej).
Podatnicy VAT
Zasada ogólna
- W sytuacji, gdy opodatkowani na ryczałcie są podatnikami VAT oraz wykonują czynności obciążone tym podatkiem, muszą dopełnić wszystkich wymogów, jakie wynikają z ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU z 1993 r. nr 11 poz. 50 ze zm.).
Pamiętaj
- Wśród licznych obowiązków płynących z tej ustawy szczególną uwagę należy zwrócić na: składanie miesięcznych deklaracji VAT-7 (bądź kwartalnych VAT-7K) i wpłatę do urzędu skarbowego podatku należnego do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu (kwartale), w którym powstał obowiązek podatkowy, odliczanie podatku naliczonego związanego ze sprzedażą opodatkowaną w ściśle określonych terminach i na podstawie sformalizowanych dokumentów, prowadzenie stosownych rejestrów VAT.
- W 2004 r. VAT nie płacą korzystający ze zwolnienia podmiotowego ze względu na uzyskany w 2003 r. obrót, czyli jeśli wartość sprzedaży towarów lub usług, a także eksportu nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku 10 tys. EUR (45,7 tys. zł).
- Jeśli mimo zwolnienia podmiotowego podatnik chce w tym roku opłacać i rozliczać VAT na zasadach ogólnych (nie przekroczył 45,7 tys. zł), musi pisemnie zawiadomić o zamiarze rezygnacji ze zwolnienia naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem miesiąca, w którym rezygnuje ze zwolnienia.