Podatki odroczone - nowa kategoria rachunkowości

Ewa Walińska
06-05-2002, 00:00

Nowe regulacje rachunkowości w zakresie podatku dochodowego odroczonego mają rewolucyjny charakter. Nadają temu podatkowi rangę odrębnej kategorii rachunkowości.

Ustawa koncentruje się na przyszłych skutkach podatkowych związanych z posiadanymi przez jednostkę na dzień bilansowy aktywami i źródłami ich finansowania i odpowiada na pytanie, jaki będzie skutek podatkowy realizacji korzyści z tytułu już posiadanych aktywów oraz skutek podatkowy odpływu korzyści (realizacji obowiązku) z tytułu ciążących na jednostce na dzień bilansowy zobowiązań.

W którym sprawozdaniu?

W znowelizowanej ustawie przyjęto założenie, że jednostka powinna traktować skutki podatkowe operacji i innych zdarzeń w taki sam sposób jak ujmuje te operacje czy zdarzenia. Oznacza to, że jeżeli tylko zdarzenie zostało ujęte w sprawozdaniu finansowym za dany okres, to w tym samym okresie powinien być ujęty skutek podatkowy tego zdarzenia, bez względu na moment jego realizacji.

Jest to możliwe tylko wtedy, gdy do rejestracji przyszłych skutków podatkowych zastosuje się odroczony podatek dochodowy.

Jakie zmiany wprowadziła znowelizowana ustawa w stosunku do obecnie obowiązujących zasad odnośnie do podatku odroczonego?

Po pierwsze określiła odmienny sposób ustalania podstawy naliczenia podatku odroczonego, czyli różnicy przejściowej między wartością księgową i podatkową aktywów i pasywów, a nie jak obecnie między wynikiem finansowym i dochodem podatkowym. Po drugie wprowadziła obowiązek pełnego ujmowania skutków różnic przejściowych dodatnich i ujemnych, a nie jak obecnie obowiązek ujmowania skutku od dodatnich różnic przejściowych, a jedynie możliwości w przypadku ujemnych różnic przejściowych. Po trzecie sprecyzowała zasady wyceny aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego, określając wymaganą stopę podatku dochodowego, którą jednostka powinna wykorzystać przy ustalaniu tych pozycji bilansowych. Po czwarte wprowadziła co do zasady obowiązek odrębnego ujawniania aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego w bilansie, dopuszczając ich kompensatę tylko w określonych przypadkach. Po piąte wprowadziła nową kategorię — podatku odroczonego odnoszonego bezpośrednio na kapitał własny jednostki.

Niewątpliwie najtrudniejszym, sprawiającym najwięcej problemów zagadnieniem będzie ustalenie różnicy przejściowej, z którą wiąże się konieczność określenia wartości podatkowej aktywów i pasywów. Jest to najistotniejsza kwestia w podejściu bilansowym do podatków odroczonych, gdyż od właściwego ustalenia wartości podatkowej aktywów i pasywów jednostki zależeć będzie jej wynik finansowy netto za dany i następne okresy sprawozdawcze.

Podatkowe i bilansowe

Zgodnie ze znowelizowaną ustawą wartość podatkowa to wartość odpowiadająca regulacjom podatku dochodowego, czyli wartość aktywów (pasywów) powstała wskutek zastosowania zasad ustalania kosztów i przychodów podatkowych. Jest to zupełnie nowe podejście do skutków rozbieżności między regulacjami prawa bilansowego i prawa podatkowego, gdyż koncentruje się na pozycjach bilansowych — aktywów i rezerw, powstałych w wyniku tych rozbieżności.

Jaki jest skutek tworzonych nie później niż na dzień bilansowy rezerw i aktywów z tytułu odroczonego podatku? To zależy, w wyniku jakiej operacji powstają. W większości typowych operacji, dla których skutki zdarzenia były ujęte w wyniku danego okresu, skutki podatkowe w postaci podatku odroczonego będą ujęte również w wyniku finansowym netto jako część obciążenia z tytułu podatku dochodowego.

Jeśli utworzone rezerwy lub aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego dotyczą operacji, której skutek został odniesiony bezpośrednio na kapitał własny, to rozlicza się je bezpośrednio na kapitał własny.

Podatek dochodowy odroczony w świetle znowelizowanej ustawy uzyskuje rangę typowej kategorii rachunkowości. Nie ma odstępstw od jej stosowania, co oznacza, że będzie miał wpływ na wynik finansowy każdej jednostki prowadzącej księgi rachunkowe bez względu na rozmiary i specyfikę jej działalności. Merytorycznie jest to rozwiązanie jak najbardziej poprawne z punktu widzenia celu sprawozdań finansowych i zarządzania. W jakim stopniu w praktyce będzie właściwie stosowane, zależy od wielu czynników. Niewątpliwie zmiany regulacji w zakresie odroczonego podatku dochodowego wpłyną na wynik wszędzie tam, gdzie rozbieżności między zyskiem brutto a podstawą opodatkowania o charakterze przejściowym są istotne.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Ewa Walińska

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Inwestora / Podatki odroczone - nowa kategoria rachunkowości