Ruszyły konsultacje dotyczące generalnej klauzuli

opublikowano: 11-02-2019, 22:00

Czym jest sztuczne działanie dla unikania opodatkowania i kiedy należy za nie dodatkowo ukarać? Każdy może wypowiedzieć się na ten temat, a fiskus wyda wykładnię

Przedsiębiorcy, przedstawiciele środowisk sędziowskich, nauki i sektora publicznego, a także inne osoby zainteresowane zagadnieniami podatkowymi mogą zabrać głos w sprawie zasad korzystania przez fiskusa z klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania i przepisów o związanej z tym sankcji — czyli dodatkowym zobowiązaniu podatkowym wymierzanym podatnikom przez organy skarbówki. Filip Świtała, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, właśnie ogłosił powszechne konsultacje na ten temat. W ich efekcie resort planuje wydać objaśnienia podatkowe co do stosowania klauzuli i domiaru, wprowadzonego do Ordynacji podatkowej jej ostatnią nowelizacją z 2018 r. Każdy, kto ma swoją wizję wykładni tych przepisów, może ją przesłać resortowi do końca marca.

Zobacz więcej

Fot. Marek Wiśniewski

Po co te przepisy

„Objaśnienia podatkowe w zakresie klauzuli przeciwko unikaniu podatkowania mają nakreślać metodologię oceny działania pod kątem uznania go za unikanie opodatkowania. W szczególności będą określać cechy działań lub ich kombinacje, które wskazywałyby na podejmowanie ich z innych powodów niż intencja osiągnięcia korzyści podatkowych. Istotnym celem wydania planowanych objaśnień podatkowych jest zwiększenie pewnościprawa dla podatników lub płatników, którzy braliby pod uwagę te objaśnienia, przyjmując określony sposób działania w celu osiągnięcia założonych celów gospodarczych” — wyjaśnia wiceminister w zawiadomieniu o rozpoczęciu konsultacji.

Jednocześnie przypomina powody, dla których prawie trzy lata temu wprowadzono do Ordynacji podatkowej przepisy o klauzuli, a od tego roku do kolejnych zmian w tych sprawach dodano regulacje o wspomnianym dodatkowym sankcyjnym zobowiązaniu. Wiceminister napisał w zawiadomieniu o konsultacjach, że ustawodawcę skłoniło do tego nasilenie się zjawiska unikania opodatkowania — uszczuplającego wpływy budżetowe— i konieczność przeciwdziałania tego typu procesom. Przyjęte rozwiązania służą zniechęcaniu podatników do podejmowania działań, które — nawet jeśli są zgodne z literą prawa — zmierzają tylko bądź głównie do osiągnięcia korzyści podatkowych sprzecznych z celem i przedmiotem tych przepisów.

Uprawnienia organów

Zgodnie z przepisami, gdy fiskus zakwestionuje działania podatnika, uzna je za sztuczne, sprzeczne z prawem, może wydać decyzję niwelującą skutki podatkowe takich czynności. Uregulowana w ordynacji klauzula generalna uprawnia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) do odebrania uzyskanych w ten sposób korzyści podatkowych. Na skutek zmian obowiązujących od tego roku ma ona obejmować działania podejmowane głównie w celu osiągnięcia tego rodzaju korzyści lub gdy jednym z głównych celów było ich osiągnięcie. Ponadto zniesiono dotychczasowy limit takich „zysków”. Do końca 2018 r. obowiązywała zasada, że fiskus nie stosuje klauzuli, jeżeli korzyść podatkowa (lub ich suma) osiągnięta przez podmiot nie przekracza 100 tys. zł. Obecnie takich ograniczeń nie ma, co oznacza, że organ podatkowy może wydawać wspomniane decyzje wobec każdej transakcji, niezależnie od ich skali. Jednocześnie ustawodawca wprowadził dodatkowy „bat”.

„Celem regulacji o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym jest wzmocnienie efektu prewencyjnego obowiązujących dotychczas przepisów. Zmiany, jakie zaczęły obowiązywać z początkiem 2019 r. zmierzają do pełniejszej realizacji wywodzonych z art. 84 Konstytucji RP zasad sprawiedliwości podatkowej i powszechności opodatkowania oraz mają na celu dalsze ograniczania zjawiska agresywnej optymalizacji podatkowej” — wyjaśnia Filip Świtała.

Trzy sprawy główne

Ministerstwo Finansów jest szczególnie zainteresowane uzyskaniem opinii dotyczących trzech zagadnień. Pierwsze to wypełnienie w danych okolicznościach przesłanki sztuczności działania podatnika, określonej w art. 119c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Resort liczy na wskazanie przykładów i schematów działań, w których tę sztuczność można uznać za spełnioną. Do kryteriów oceny, czy ktoś w taki sposób prowadzi działalność, ordynacja zalicza np.: nieuzasadnione dzielenie operacji, angażowanie podmiotów pośredniczących mimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego, a także ryzyko gospodarcze przewyższające spodziewane korzyści inne niż podatkowe w takim stopniu, że należy uznać, że działający rozsądnie podmiot nie wybrałby tego sposobu działania. Druga kwestia do skomentowania w konsultacjach, czego MF oczekuje szczególnie, to kwalifikowanie korzyści podatkowej uzyskiwanej w wyniku określonych działań i schematów postępowania jako: głównej (jednej z głównych), a także sprzecznej z przedmiotem lub celem ustawy podatkowej lub jej przepisu. Również w tym przypadku resort zwraca się o podanie przykładów i schematów działań, w których przesłanki te powinny bądź nie powinny być spełnione. Trzecie zagadnienie poddane debacie to stosowanie przepisów o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym, w tym zwłaszcza zasad oceny, czy w danej sytuacji podatnik działał w dobrej wierze, co może go uwolnić od tej sankcji. Wiceminister zastrzega przy tym, że z konsultacji wyłączona jest kwestia stosowania przepisów dotyczących tego domiaru w zakresie innym niż dotyczący klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Zakres konsultacji nie zostanie ograniczony tylko do tych zagadnień. Zainteresowani mogą przedstawić opinie także w innych sprawach. Resort zwraca się przy tym, aby prezentując swoje stanowiska, wskazali oni też przykłady orzeczeń, interpretacji podatkowych lub innej praktyki działania w obszarze prawa podatkowego.

1cae78be-dad3-11e9-8a34-2a2ae2dbcce4
Polityka gospodarcza
Nie uciekniesz przed skutkami polityki gospodarczej. Zapisz się na nasz newsletter, by nie przegapić newsów, analiz i komentarzy. Zamieniamy słowa polityków na pieniądze
ZAPISZ MNIE
Polityka gospodarcza
autor: Marcin Goralewski
Wysyłany raz w tygodniu
Marcin Goralewski
Nie uciekniesz przed skutkami polityki gospodarczej. Zapisz się na nasz newsletter, by nie przegapić newsów, analiz i komentarzy. Zamieniamy słowa polityków na pieniądze
ZAPISZ MNIE

Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa.

Kliknij w link w wiadomości, aby potwierdzić subskrypcję newslettera.
Jeżeli nie otrzymasz wiadomości w ciągu kilku minut, prosimy o sprawdzenie folderu SPAM.

3.03 Tego dnia MF planuje spotkanie z uczestnikami konsultacji na temat obszarów i kierunków wydania planowanych objaśnień podatkowych.

Więcej informacji: https://www. mf.gov.pl/ministerstwo-finansow/dzialalnosc/ konsultacje-podatkowe

OKIEM EKSPERTA

Spory wiszą w powietrzu

RAFAŁ DĄBROWSKI, doradca podatkowy, starszy menedżer w Dziale Doradztwa Podatkowego Russell Bedford

Podatnicy bardzo często mają przekonanie, że sankcja jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym, a jej zastosowanie jest mało prawdopodobne w ich indywidualnej sprawie. Jednak katalog rozwiązań o charakterze represyjno-sankcyjnym, jakim dysponuje organ podatkowy, jest całkiem spory i dotyczyć może w zasadzie każdego rodzaju zobowiązania podatkowego.

Kolejne wprowadzenie do polskiego porządku prawnego zmian w ogólnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w sposób naturalny wzbudza kontrowersje, biorąc pod uwagę możliwe, daleko idące konsekwencje jej zastosowania. Pojawiające się wątpliwości może dodatkowo potęgować fakt użycia w tego typu regulacji wielu pojęć nieostrych, które warunkują zastosowanie klauzuli, a nie zostały zdefiniowane. Oznacza to, że organ stosujący prawo może próbować rozszerzająco interpretować przepisy, z czym podatnicy nie będą się godzili. Potencjalne spory z organami podatkowymi wiszą zatem w powietrzu. Wątpliwości co do stosowania nowych przepisów zdają się być na tyle poważne, że nawet możliwość wystąpienia o wydanie opinii zabezpieczającej zdaje się nie przekonywać, że wprowadzony mechanizm klauzuli obejścia prawa i dodatkowego zobowiązania podatkowego będzie bezpieczny dla uczciwych przedsiębiorców.

Nie można więc wykluczyć, że obecne przepisy o klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania będą przedmiotem badania ich zgodności z Konstytucją RP, a w szczególności w zakresie pewności stanowionego prawa, precyzji sformułowania obowiązków adresatów norm i zasady zaufania do państwa i prawa.

Jaki domiar za unikanie opodatkowania

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe — wprowadzone w tym roku — jest uregulowane w rozdziale 6a Ordynacji podatkowej. Może być ono wymierzone przez fiskusa, jeżeli uzna on, że przedsiębiorca działał w celu unikania opodatkowania i wydano mu w tej sprawie decyzję. Ustalenie tzw. domiaru jest możliwe w przypadku stwierdzenia przez organ podatkowy, że dla uzyskania korzyści podatnik wykorzystał np. przepisy o cenach transferowych, czy też — jako płatnik — nie pobrał, wbrew prawu, podatku u źródła.

  • Stawki podstawowe. Jeżeli naruszenia będą wiązały się z rozliczeniami podatków dochodowych, czyli od osób fizycznych (PIT) i od osób prawnych (CIT), organ podatkowy ustali dodatkowe zobowiązanie w wysokości 10 proc. sumy nienależnie wykazanej lub zawyżonej straty podatkowej i niewykazanego w całości lub części dochodu do opodatkowania. Nie dotyczy to jednak ryczałtów. W przypadku, gdy decyzja fiskusa o unikaniu opodatkowania zapadnie w sprawie innych podatków (np. od nieruchomości), sankcja wyniesie 40 proc. kwoty korzyści podatkowej. Ponadto domiar stanowiący 10 proc. podstawy opodatkowania zostanie ustalony od należności, w stosunku do której płatnik zastosuje niższą stawkę podatku lub nie pobierze podatku u źródła.
  • Bez kary. Organ podatkowy będzie mógł odstąpić od wymierzenia sankcji, jeśli okaże się, że podatnik działał w dobrej wierze — czyli był błędnie przekonany (i było to usprawiedliwione) o zgodności uzyskanej przez niego korzyści podatkowej z przedmiotem i celem ustawy podatkowej lub jej przepisu. Według Ordynacji podatkowej, na taką ocenę w szczególności może wskazywać to, że ktoś nie wykonywał działalności gospodarczej lub prowadził ją w niewielkiej skali, w związku z czym trudno rozsądnie oczekiwać, że w odniesieniu do czynności, których dotyczyła decyzja fiskusa o unikaniu opodatkowania, będzie on korzystał z profesjonalnych porad dotyczących jej skutków podatkowych.
  • Podwyższone sankcje. Fiskus może też jednak ustalić sankcje w dwukrotnej wysokości wspomnianych stawek. Ordynacja uprawnia do tego, jeżeli podstawa do ustalenia domiaru przekracza 15 mln zł (w zakresie nadwyżki ponad tę kwotę). Ponadto taka kara grozi, gdy nie upłynęło 10 lat od końca roku kalendarzowego, w którym podatnikowi lub płatnikowi doręczono ostateczną decyzję z zastosowaniem przepisów dotyczących klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, środków ograniczających umowne korzyści oraz tzw. małych klauzul przeciwko unikaniu opodatkowania (w zakresie kwoty stanowiącej podstawę ustalenia dodatkowego zobowiązania). Podwojone dodatkowe zobowiązanie jest przewidziane także w przypadku, gdy strona nie przedłoży organowi podatkowemu dokumentacji podatkowej dotyczącej cen transferowych — w zakresie tej części podstawy ustalenia domiaru, która odnosi się do transakcji, dla której nie przedłożono dokumentacji podatkowej. Fiskus nie zastosuje tego przepisu, jeżeli podatnik uzupełni tę dokumentację w pełnym zakresie w terminie wskazanym przez organ podatkowy, nie dłuższym niż 14 dni. Podatnicy muszą też liczyć się z potrojoną sankcją — gdy podstawa do ustalenia dodatkowego zobowiązania przekroczy 15 mln zł i strona nie dostarczy skarbówce dokumentacji cen transferowych.
  • Stawki obniżone. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe — podstawowe i podwyższone — może być obniżone o połowę, jeśli podatnik skoryguje deklarację.

Sprawdź program warsztatu "Podatki 2019", 13 marca 2019, Warszawa >>

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu