Rząd chce zwiększyć apetyt podatników na APA

18-12-2017, 22:00

Do zawierania porozumień cenowych ze skarbówką zrażają m.in. czasochłonne procedury. Zmiany w CIT i PIT mają zachęcić do takich umów

Eksperci nie podzielają optymizmu ministra rozwoju i finansów co do efektów proponowanej ulgi dla podatników zawierających z fiskusem porozumienia dotyczące warunków ich transakcji z podmiotami powiązanymi (tzw. APA). Władze skarbowe liczą, że przedsiębiorcy będą chętniej zabiegać o takie umowy. Eksperci przyznają, że może ich przybyć, ale z innego powodu.

Zobacz więcej

COŚ ZA COŚ: Żeby podjąć negocjacje z fiskusem dla zawarcia APA, podatnik musi przedstawić m.in. szczegółowy opis transakcji, analizy wskazujące na stosowanie cen rynkowych i szczegóły umów. Monika Palmowska, partner w zespole ds. cen transferowych w KPMG, przyznaje, że to wymaga dużego wysiłku i czasu, ale w zamian firma uzyskuje ochronę przed kwestionowaniem warunków współdziałania z podmiotami powiązanymi. Fot. Marek Wiśniewski

Tak powinno być od dawna

Przygotowany w resorcie rozwoju we współpracy z ministerstwami finansów i pracy projekt nowelizacji kilku ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców przewiduje zwolnienie z dokumentowania dla celów podatkowych transakcji, których dotyczą wspomniane porozumienia cenowe. Projektodawca wyjaśnia, że dają one możliwość zasadniczego ograniczenia ryzyka nieprawidłowego ustalania cen transakcyjnych, zarówno z perspektywy organu podatkowego, który w trakcie negocjacji z podatnikiem weryfikuje proponowaną przed niego metodę ustalania ceny i sposób jej stosowania, jak i firmy, ponieważ wywiązywanie się z zapisów takiej umowy zabezpiecza ją przed ryzykiem doszacowania dochodów. Taka możliwość istnieje od 2006 r. Według resortu można zwolnić podatników z obowiązku dokumentacyjnego, skoro operacje objęte APA są znane organom, a reguły wynagradzania podmiotów są badane w trakcie postępowań zmierzającychdo wydania decyzji (maksymalnie na pięć lat) w sprawie takich porozumień. Projektodawca spodziewa się też, że takie odciążenie przedsiębiorców będzie stanowiło dodatkową zachętę do ich zawierania. Na razie prace nad nowelą są w toku. Jak dowiedzieliśmy się w resorcie rozwoju, w najbliższym czasie zajmie się nią Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego.

— Zwolnienie z obowiązku sporządzenia dokumentacji jest dobrym posunięciem. Należało je wdrożyć, począwszy od 1 stycznia 2006 r., wraz z wprowadzeniem przepisów o porozumieniach cenowych. Co prawda byłaby to dość elitarnie wykorzystywana ulga, bo przez 11 lat obowiązywania APA doszło do podpisania tylko kilkudziesięciu takich umów. Nie przeceniałabym wpływu proponowanego rozwiązania na motywowanie podatników do zawarcia APA, chociaż perspektywa rezygnacji z dokumentowania przez pięć lat transakcji zatwierdzonych przez fiskusa jest kusząca — komentuje Monika Palmowska, partner w zespole ds. cen transferowych w KPMG w Polsce. Zwraca uwagę, że zawarcie porozumienia cenowego wymaga nieporównywalnie większego wysiłku niż przygotowanie dokumentacji cen transferowych, nawet biorąc pod uwagę jej zwiększony od tego roku zakres. Przystępując do negocjacji z fiskusem, należy przedstawić m.in. szczegółowy opis transakcji, analizę benchmarkingową, wskazującą na rynkowy poziom cen (marż), uzasadnienie dla sposobu kalkulacji, szczegóły umów, a przede wszystkim nastawić się na dłuższe negocjacje i dalsze wyjaśnienia.

— Negocjowanie APA to proces dużo bardziej złożony i czasochłonny, a przede wszystkim bardziej kosztowny niż dokumentowanietransakcji z podmiotami powiązanymi — podkreśla Monika Palmowska. Adam Zbroiński, ekspert ds. cen transferowych w Crido Taxand, też uważa, że największym mankamentem postępowania w sprawie APA jest jego czasochłonność — trwa ono od 6 do 18 miesięcy w zależności od rodzaju porozumienia, a w praktyce terminy te ze względu na ograniczenia kadrowe Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) i skomplikowany przedmiot analizy i procedury nie są dotrzymywane. Trzeba też wnieść opłatę w wysokości 1 proc. wartości weryfikowanych transakcji, ale nie mniej niż 5 tys. zł i nie więcej niż 200 tys. zł. Plusem jest, że podatnik może ubiegać się o to, aby przyszła decyzja organu o zawarciu porozumienia cenowego obowiązywała od momentu złożenia wniosku w tej sprawie.

Wypracowana ochrona

— Po wysiłku włożonym w wynegocjowanie APA przygotowanie dokumentacji cen transferowych dotyczących transakcji objętych porozumieniem jest stosunkowo prostym zadaniem, bo wszystkie ekonomicznie istotne czynniki już szczegółowo omówiono i zatwierdzono w trakcie negocjacji — mówi ekspertka KPMG. Jej zdaniem, najważniejszym atutem APA jest ochrona przed kwestionowaniem rynkowości warunków transakcji z podmiotami powiązanymi.

— Największą korzyścią płynącą z tej procedury jest idea negocjacji. W przypadku porozumień dwu- i wielostronnych, najwłaściwszych dla transakcji transgranicznych, ustalenia dotyczą nie tylko relacji na linii polski przedsiębiorca — szef KAS, ale również szefa KAS i właściwej dla powiązanego podmiotu administracji, co daje pewnośćobustronnego respektowania postanowień zawartych w decyzji APA wydanej podatnikowi — argumentuje Adam Zbroiński. W jego ocenie podatnik decydujący się na APA ze względu na zwolnienie z obowiązku dokumentacyjnego powinien mieć świadomość, że będzie ono dotyczyć wyłącznie transakcji objętych takim porozumieniem, natomiast proces jego zawarcia jest długotrwały. Warto też mieć na uwadze, że treść decyzji szefa KAS co do uznania prawidłowości wyboru metody ustalania ceny transakcyjnej i jej stosowania między podmiotami powiązanymi ostatecznie może diametralnie różnić się od treści wniosku złożonego przez podatnika. Przedstawiciele skarbówki wnikliwie badają jego treść, a w przypadku porozumień dwu- i wielostronnych do analizy zaangażowane są również administracje podatkowe właściwe dla drugiej strony transakcji. W konsekwencji decyzja w sprawie APA, w tym zakres transakcji objętych wnioskiem podatnika, może różnić się od przedstawionych przez niego założeń. — W trakcie toczącego się postępowania w sprawie APA szef KAS może poinformować o przeszkodach, które nie pozwalają na zawarcie porozumienia w proponowanym kształcie — wyjaśnia ekspert Crido Taxand.

Z informacji dla „PB” z Ministerstwa Finansów (MF) wynika, że podatnikom zależy na uzyskaniu od organu podatkowego potwierdzenia, że warunki umów między podmiotami powiązanymi odpowiadają ustaleniom firm działających niezależnie — i w przeważającej większości negocjacje w sprawie APA prowadzą do wydania takich decyzji. Kończą się fiaskiem, jeżeli nie można porozumieć się z podatnikiem lub obcą administracją podatkową co do przedmiotu transakcji, proponowanej metody ustalania cen lub sposobu stosowania danej metody (w tym wysokości wynagrodzenia w transakcji, marży itd.). Ponadto, gdy braki formalne nie zostaną uzupełnione w terminie, przedsiębiorca często rezygnuje z kontynuowania postępowania, np. z powodu zmiany modelu działalności grupy, która powoduje dezaktualizację wniosku. Wśród firm, które zawierają APA, nie ma małych spółek. Jak poinformował Wydział Prasowy ministerstwa, takie podmioty nie składały wniosków. Średni przedsiębiorcy występowali jako strony transakcji objętych porozumieniami w pięciu porozumieniach. Według wyjaśnień MF, w Polsce, jak i w większości przypadków na świecie, APA są przeznaczone dla największych lub najbardziej ryzykownych podatkowo transakcji. Ograniczenie to nie wynika z przepisów, bo każdy podmiot może wystąpić z wnioskiem, a z praktyki — m.in. z faktu, że organ musi dokładnie zbadać relacje między podmiotami biorącymi udział w kontraktach, otoczenie gospodarcze, specyfikę branży czy kluczowe dla niej czynniki sukcesu. W przypadku porozumień dwu- i wielostronnych konieczne są jeszcze negocjacje z administracjami innych państw. Proces jest więc złożony, długotrwały, od skarbówki wymaga zaangażowania specjalistów o najwyższych kwalifikacjach — dzięki temu eliminuje się ryzyko podwójnego opodatkowania.

dla pełnego zaliczenia wydatków na usługi do kosztów podatkowych — mówi Monika Palmowska. Prognozuje, że APA staną się znacznie popularniejsze z uwagi na dążenie do zaliczenia całości kosztów usług niematerialnych jako kosztów uzyskania przychodu. Brak obowiązków dokumentacyjnych będzie kolejną korzyścią z zawarcia porozumienia. Również Adam Zbroiński zwraca uwagę na wspomniane zmiany w CIT i PIT i wyłączenie transakcji objętych APA spod limitu wydatków na usługi niematerialne zakupione od podmiotów powiązanych przekraczających 5-procentowy zysk EBITDA powyżej 3 mln zł. — Dodatkowe korzyści proponowane przez ustawodawcę nie powinny jednak zdominować dyskusji nad dobrymi stronami APA i przyćmiewać podstawowych zalet tego instrumentu, czyli zastąpienia atmosfery sporu towarzyszącego kontrolom cen transferowych ideą negocjacji i porozumiewania się — zauważa ekspert Crido Taxand. Podkreśla, że efektem zawartego porozumienia jest praktycznie wyeliminowanie ryzyka podatkowego, w tym podwójnego opodatkowania, w przypadku porozumień dwu- i wielostronnych, co przy wzmożonych i coraz bardziej precyzyjnych kontrolach cen transferowych staje się dla przedsiębiorcy wręcz kluczowe.

Nowe rozliczanie kosztów

Według Moniki Palmowskiej, w najbliższym czasie znaczenie APA istotnie wzrośnie, ale raczej nie za sprawą ułatwienia wynikającego ze zniesienia obowiązku dokumentacji, ale na skutek innych zmian w ustawach o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) i fizycznych (PIT) — już uchwalonych. Ograniczą one drastycznie możliwość odliczenia od przychodów kosztów niektórych usług niematerialnych nabywanych od podmiotów powiązanych. — Nie będą one dotyczyły usług niematerialnych, których rynkowość zostanie potwierdzona w porozumieniu cenowym. Już obecnie odnotowujemy wzmożone zainteresowanie podatników zawarciem APA

50 porozumień ze skarbówką

Z danych MF wynika, że dotychczas zawarto 50 porozumień cenowych, w tym 41 jednostronnych, 8 dwustronnych i jedno obejmujące więcej stron. Wydano również 15 innych rozstrzygnięć w sprawie APA, takich jak: postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, decyzja umarzająca postępowanie, decyzja odmawiająca przedłużenia terminu obowiązywania decyzji w sprawie porozumienia, stwierdzenie o wygaśnięciu decyzji z uwagi na jej bezprzedmiotowość.

 

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Firmy / Rząd chce zwiększyć apetyt podatników na APA