21 postulatów - aktualne i dziś?

Robotnicy przedstawiając swoje postulaty nie chcieli obalać ustroju. Jak wspominają uczestnicy posiedzeń MKS zdarzało się, że zwracali się do siebie per "Towarzysze". Chcieli sprawiedliwości, taki też wydźwięk mają przedstawione 37 lat temu postulaty. Ile z nich zachowało swoją aktualność?

"Wprowadzić zasady doboru kadry kierowniczej na zasadach kwalifikacji, a nie przynależności partyjnej"

Tablice z 21 postulatami, które wywieszono na II bramie Stoczni Gdańskiej 17 sierpnia 1980
Zobacz więcej

Tablice z 21 postulatami, które wywieszono na II bramie Stoczni Gdańskiej 17 sierpnia 1980

"Borsen gdansk roads to freedom exhibition 21p". Licencja: CC BY 2.5 na podstawie Wikimedia Commons

Zobacz także

"Poprawić warunki pracy służby zdrowia, co zapewni pełną opiekę medyczną osobom pracującym."

"Zapewnić odpowiednią liczbę miejsc w żłobkach i przedszkolach dla dzieci kobiet pracujących."

"Skrócić czas oczekiwania na mieszkanie."

Pod powyższymi postulatami przedstawionymi przez Międzyzakładowy komitet Strajkowy chyba i dziś możemy się podpisać. Trzydzieści pięć lat temu najważniejszy był jednak punkt pierwszy, rewolucyjny niemal, bo zdaniem władz naruszał trwałość systemu państwowego. Wzywał on:

"Akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych, wynikająca z ratyfikowanej przez PRL Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej wolności związkowych."

Dlaczego zagrażał on PRL? Ponieważ zdejmował kontrolę państwa robotniczego z robotników i umożliwiał im zrzeszanie się oraz koordynację działań przeciwko władzy. W ten sposób protestujący stawili w wątpliwość wiarygodność państw socjalistycznych, rządzonych teoretycznie przez "sojusz robotniczo-chłopski".

W dalszych postulatach robotnicy żądali po prostu praworządności. Domagali się przestrzegania zawartego w konstytucji PRL prawa do wolności słowa oraz dostępu do kontrolowanych przez partię mediów. Strajkujący żądali też zaprzestania represji wobec osób prześladowanych za przekonania.

Wśród postulatów ekonomicznych i socjalnych domagali się reform gospodarczych, aby kraj wreszcie wyszedł z długotrwałego kryzysu, wsparcia państwa dla osób wychowujących dzieci, skrócenie wieku emerytalnego i wolnych wszystkich sobót.

>>>PREZENT OD GIERKA, CZYLI WOLNA SOBOTA

Postulaty zostały spisane na sklejkach używanych w stoczni i – wobec niemożności zaprezentowania ich w mediach – umieszczone nad bramą nr 2 Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Tekst postulatów został spisany przez Macieja Grzywaczewskiego i Arkadiusza Rybickiego.

W 2003 r. zostały one uznane przez Międzynarodowy Komitet Doradczy Programu UNESCO „Pamięć Świata” za jeden z najważniejszych dokumentów XX wieku, świadectwo wydarzeń mających przełomowy wpływ na zmiany polityczne, ustrojowe i gospodarcze państw bloku socjalistycznego, których kolebką była Stocznia Gdańska. Decyzją Sekretarza Generalnego UNESCO z 16 października 2003 tablice wpisano na Światową Listę Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

21 postulatów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego z 17 sierpnia 1980 r.:

1. Akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych, wynikająca z ratyfikowanej przez PRL Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej wolności związkowych.
2. Zagwarantowanie prawa do strajku oraz bezpieczeństwa strajkującym i osobom wspomagającym.
3. Przestrzegać zagwarantowaną w Konstytucji PRL wolność słowa, druku, publikacji, a tym samym nie represjonować niezależnych wydawnictw oraz udostępnić środki masowego przekazu dla przedstawicieli wszystkich wyznań.
4.
a) przywrócić do poprzednich praw: – ludzi zwolnionych z pracy po strajkach w 1970 i 1976, – studentów wydalonych z uczelni za przekonania,
b) zwolnić wszystkich więźniów politycznych (w tym Edmunda Zadrożyńskiego, Jana Kozłowskiego, Marka Kozłowskiego),
c) znieść represje za przekonania.
5. Podać w środkach masowego przekazu informację o utworzeniu Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego oraz publikować jego żądania.
6. Podjąć realne działania mające na celu wyprowadzenie kraju z sytuacji kryzysowej poprzez:
a) podawanie do publicznej wiadomości pełnej informacji o sytuacji społeczno-gospodarczej,
b) umożliwienie wszystkim środowiskom i warstwom społecznym uczestniczenie w dyskusji nad programem reform.
7. Wypłacić wszystkim pracownikom biorącym udział w strajku wynagrodzenie za okres strajku jak za urlop wypoczynkowy z funduszu CRZZ.
8. Podnieść wynagrodzenie zasadnicze każdego pracownika o 2000 zł na miesiąc jako rekompensatę dotychczasowego wzrostu cen.
9. Zagwarantować automatyczny wzrost płac równolegle do wzrostu cen i spadku wartości pieniądza.
10. Realizować pełne zaopatrzenie rynku wewnętrznego w artykuły żywnościowe, a eksportować tylko i wyłącznie nadwyżki.
11. Wprowadzić na mięso i przetwory kartki – bony żywnościowe (do czasu opanowania sytuacji na rynku).
12. Znieść ceny komercyjne i sprzedaż za dewizy w tzw. eksporcie wewnętrznym.
13. Wprowadzić zasady doboru kadry kierowniczej na zasadach kwalifikacji, a nie przynależności partyjnej, oraz znieść przywileje MO, SB i aparatu partyjnego poprzez: zrównanie zasiłków rodzinnych, zlikwidowanie specjalnej sprzedaży itp.
14. Obniżyć wiek emerytalny dla kobiet do 50 lat, a dla mężczyzn do lat 55 lub [zaliczyć] przepracowanie w PRL 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn bez względu na wiek.
15. Zrównać renty i emerytury starego portfela do poziomu aktualnie wypłacanych.
16. Poprawić warunki pracy służby zdrowia, co zapewni pełną opiekę medyczną osobom pracującym.
17. Zapewnić odpowiednią liczbę miejsc w żłobkach i przedszkolach dla dzieci kobiet pracujących.
18. Wprowadzić urlop macierzyński płatny przez okres trzech lat na wychowanie dziecka.
19. Skrócić czas oczekiwania na mieszkanie.
20. Podnieść diety z 40 zł do 100 zł i dodatek za rozłąkę.
21.  Wprowadzić wszystkie soboty wolne od pracy. Pracownikom w ruchu ciągłym i systemie 4-brygadowym brak wolnych sobót zrekompensować zwiększonym wymiarem urlopu wypoczynkowego lub innymi płatnymi dniami wolnymi od pracy.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marcin Dobrowolski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Historii / 21 postulatów - aktualne i dziś?