To warto wiedzieć o liście ostrzeżeń

Adam Hajdamowicz, Bankier.pl
19-07-2017, 22:00

W ostatnich latach o „czarnej liście” KNF mówiło się sporo.

Pojawiały się nawet zarzuty, że nie przynosi ona żadnych efektów. Trafił na nią przecież Amber Gold, co nie przeszkodziło w dalszym prowadzeniu działalności

Zobacz więcej

UWAGA NA…: Najczęstszym przewinieniem, za które trafia się na listę ostrzeżeń KNF, to przyjmowanie bez zezwolenia nadzorcy wkładów pieniężnych i obciążanie ich ryzykiem. Fot. Szymon Łaszewski

Na listę ostrzeżeń publicznych trafiają podmioty, w sprawie których Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) składa do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Oprócz nazwy podmiotu podejrzanego o przestępstwo z czasem zamieszczana jest także informacja o przebiegu postępowania. Może to być wzmianka o prawomocnej odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego albo o prawomocnym umorzeniu postępowania przygotowawczego, a w przypadku wniesienia aktu oskarżenia — wzmianka o prawomocnym orzeczeniu sądu.

Źródła i metody

KNF zapewnia, że analizowane są wszystkie sygnały wskazujące na możliwość popełnienia przestępstw wymienionych w art. 6b ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym. UKNF nie stosuje żadnych kryteriów uzasadniających zaniechanie czynności sprawdzających i analitycznych, takich jak np. niewielka szkodliwość. Źródła pozyskiwania informacji to w przeważającej mierze skargi i sygnały otrzymywane przez urząd. Pochodzić one mogą od np. innych organów państwowych (jak UOKiK, policja, Krajowa Administracja Skarbowa), od podmiotów nadzorowanych — banków, zakładów ubezpieczeń, firm inwestycyjnych, które identyfikują podejrzane praktyki, od zagranicznych organów nadzoru, od dziennikarzy, organizacji konsumenckich itd. Urząd prowadzi również stały monitoring prasy i mediów elektronicznych, w ramach którego identyfikuje m.in. przekaz reklamowy wskazujący na świadczenie usług w sposób nielegalny. W ramach monitoringu urząd analizuje również treść różnego rodzaju forów internetowych, których tematyka nawiązuje do inwestycji, giełdy czy foreksu. Czynności sprawdzające zmierzające do weryfikacji sygnałów o potencjalnych nieprawidłowościach podejmowane są w komórkach merytorycznych UKNF — w ramach obszarów nadzoru sprawowanegoprzez te komórki, jak również przez wyspecjalizowaną komórkę zajmującą się identyfikowaniem przestępczości, formułowaniem zawiadomień i współpracą z organami ścigania.

Kto może trafić na listę?

Nadzorowi komisji podlegają jedynie takie instytucje, jak banki, firmy inwestycyjne, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, zakłady ubezpieczeń. Podmioty takie bywają umieszczane na liście ostrzeżeń publicznych, ale są to przypadki marginalne. Najczęściej trafiają tam podmioty, które wykonują działalność koncesjonowaną bez zezwolenia, a więc znajdują się one poza nadzorem KNF. W odniesieniu do tego rodzaju podmiotów UKNF nie ma możliwości prowadzenia kontroli, może prowadzić jedynie czynności sprawdzające bądź postępowanie wyjaśniające. W praktyce w zdecydowanej większości przypadków podmioty objęte zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa nie kwestionują ustaleń faktycznych urzędu. Polemika takich podmiotów z oceną UKNF odwołuje się natomiast najczęściej do ocen prawnych. KNF, dzięki nowelizacji z 2015 r., otrzymała do dyspozycji nowy instrument do wykrywania przewinień. Jest to tak zwane postępowanie wyjaśniające. Dzięki niemu,zanim sprawa danej spółki zostanie skierowana do prokuratury, KNF ma możliwość przeprowadzenia samodzielnego postępowania wobec danego podmiotu. W trakcie takich działań spółka jest zobowiązana do udostępniania wszelkich niezbędnych informacji i dokumentów, a za brak współpracy z kontrolerami grożą kary do 500 tys. zł oraz do dwóch lat więzienia. Istnieją jednak ograniczenia, zgodnie z którymi takie postępowanie KNF nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy. Dawniej taka procedura nie była w ogóle możliwa, przez co istniało znacznie większe prawdopodobieństwo, że na listę trafi ktoś niewinny.

Lista przewinień

Nie sposób wymienić wszelkich rodzajów przewinień, za które można trafić na listę ostrzeżeń. Najczęstsze jest jednak „wykonywanie czynności bankowych, w szczególności przyjmowanie wkładów pieniężnych w celu obciążenia ich ryzykiem, bez zezwolenia KNF”. O to posądzono m.in. Amber Gold. Innym równie częstym przestępstwem jest „prowadzenie działalności maklerskiej bez zezwolenia KNF”. O to podejrzane są np. BM Alior Bank i DM Pekao SA (jedynie za część działalności wyodrębnionych jednostek). Na liście ostrzeżeń czasem pojawiają się także osoby fizyczne, które trafiają tam za te same przewinienia co przedsiębiorstwa. Teoretycznie również ma to na celu ostrzeżenie obywateli przed danymi osobami, jednak sposób przedstawiania danych przez KNF wyklucza jakikolwiek sens takich publikacji. Możemy się jedynie dowiedzieć, że np. względem Marcina Jerzego P. czy Pauliny B. prowadzone są sprawy w związku z rzekomą działalnością maklerską bez zezwolenia KNF. Nawet dodatkowe informacje, że postępowania te prowadzi Prokuratura Okręgowa w Warszawie, nie ułatwiają zbytnio identyfikacji takich osób. Dokonanie wpisu na listę ostrzeżeń publicznych jest konsekwencją złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia jednego z przestępstw wymienionych w art. 6b ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym. W przypadku skierowania zawiadomienia do prokuratury, KNF ma obowiązek umieszczenia podmiotu na liście. Wpis jest zatem obligatoryjny i komisja nie ma żadnego uznania administracyjnego w tym zakresie. Ponadto komisja obligatoryjnie umieszcza na liście inne podmioty, w stosunku do których prokuratura prowadzi postępowanie w sprawie popełnienia jednego z przestępstw wymienionych w przywołanym artykule w sytuacji, w której przewodniczący komisji przystąpi do prowadzonych postępowań w charakterze pokrzywdzonego.

Usuwanie z listy ostrzeżeń

Do niedawna, gdy obowiązywała jeszcze „stara” ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym (nowelizacja weszła w życie 11 października 2015 r.), podmiot raz wpisany na listę pozostawał na niej niezależnie od tego, czym zakończyło się śledztwo i jaki zapadł wyrok w sądzie. Przepisy jednak zmieniono i obecnie już można wykreślać podmioty z listy ostrzeżeń w określonych przypadkach. Są to: prawomocna odmowa wszczęcia postępowania prokuratorskiego, umorzenie postępowania karnego lub wyrok uniewinniający. Usunięcie musi się jednak odbyć na pisemny wniosek spółki, co jest powodem tego, że np. część uniewinnionych podmiotów nadal znajduje się na liście. Komisja nie ma prawnej możliwości usunięcia ich z własnej inicjatywy. Lista firm, przed którymi ostrzega KNF, dostępna jest na stronach internetowych Komisji Nadzoru Finansowego.

170 Tyle podmiotów znajduje się obecnie na liście ostrzeżeń KNF.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Adam Hajdamowicz, Bankier.pl

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Inwestora / To warto wiedzieć o liście ostrzeżeń