Czym się różni telepraca od pracy zdalnej?

Praca zdalna w domu to coraz częstszy standard w wielu firmach, nie tylko w dobie pandemii COVID-19. Chociaż często bywa mylona z telepracą, w rzeczywistości to dwa odrębne zjawiska. Warto poznać różnice pomiędzy nimi.

Designed by Freepik

Dzięki rozwojowi technologii praca zdalna w domu przestała być nieco problematycznym przywilejem, stała się natomiast chętnie wykorzystywanym rozwiązaniem, które przynosi zyski zarówno pracownikom, jak i pracodawcy. Do skorzystania z tej opcji mogą skłonić nie tylko szczególne warunki towarzyszące pandemii koronawirusa z Wuhan i związanej z nią kwarantanną, ale również historia. Pierwsze formy pracy zdalnej powstały niemal pół wieku temu, a telepraca stała się olbrzymim przełomem. Już podczas tych pionierskich projektów można było zaobserwować pozytywny wpływ tego modelu świadczenia obowiązków nie tylko na działalność konkretnych przedsiębiorstw, ale również środowisko naturalne czy funkcjonowanie miast. Świat od tamtej pory zmienił się nie do poznania. Jednocześnie jednak sama telepraca znalazła odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach, nie znajdziemy w nich natomiast definicji pracy zdalnej. Chociaż wiele aspektów prezentuje się niemal bliźniaczo, różnice są bardzo duże. Warto je poznać, aby świadomie prowadzić biznes i czerpać z niego jeszcze więcej korzyści.

Weź udział w webinarium "Praca zdalna - jak uregulować jej świadczenia", 29 kwietnia o 11:00. Szczegóły >>

Telepraca jest z nami od dekad

Pojęcie telepracy wprowadził do obiegu Jack Nilles – amerykański inżynier i naukowiec, uczestniczący m.in. w projektach NASA. Już w 1973 roku zauważył potrzebę zastąpienia kłopotliwych dojazdów wykorzystaniem możliwości, które dawał rozwój technologiczny. Wbrew pozorom nie chodziło jedynie o zapewnienie pracownikom większego komfortu. Problem był zdecydowanie poważniejszy: wyprowadzanie się wielu Amerykanów na peryferia miast powodowało zatory komunikacyjne. Każdego dnia miliony osób były zmuszone do dojeżdżania do biur, co przekładało się na olbrzymie korki i jakość powietrza. Efektem prac Nillesa było ukucie terminów telepraca (teleworking) oraz teledojazd (telecommuting). Naukowiec jednoznacznie stwierdził, że w przypadku wielu stanowisk codzienne pojawianie się w firmie nie jest wcale konieczne, a skuteczna realizacja obowiązków służbowych jest możliwa dzięki telekomunikacji. Różnica jest jednak znaczna: wówczas właściwie jedynym narzędziem pozwalającym na pracę zdalną w domu był telefon. Dziś dysponujemy natomiast praktycznie nieograniczonymi zasobami szybkiego internetu, więc sytuacja prezentuje się zupełnie inaczej.

Prawo pracy a praca zdalna w domu

Każdy z nas ma bardzo podobne wyobrażenie na temat pracy zdalnej w domu. Generalnie sprowadza się do częściowej lub pełnej realizacji obowiązków w sposób zdalny, wykorzystując przy tym wskazane przez pracodawcę narzędzia. Ten model staje się coraz powszechniejszy. Wpływ na to ma także rosnąca liczba zawodów, które nie wymagają fizycznej obecności w biurze. Rzadko kiedy zastanawiamy się jednak nad tym, w jaki sposób praca zdalna w domu jest uregulowana prawnie. Bardzo często opiera się to na ustnej zgodzie przełożonego i nie znajduje przełożenia na zapisy widniejące w umowie o pracę. Rodzi to wówczas jednak wiele problemów natury organizacyjnej i formalnej. Bardziej zapobiegliwe firmy przygotowały się do takiej możliwości zdecydowanie lepiej i skrupulatnie określiły zarówno tryb, jak i warunki pracy zdalnej w domu. Nadal wiąże się to jednak z poważnymi problemami, ponieważ… takie pojęcie nie istnieje w naszym porządku prawnym. Mamy w nim jednak do czynienia z telepracą. Czy jest to jednak to samo? Absolutnie nie. Różnice warto poznać, aby w odpowiedni sposób zabezpieczyć interesy obu stron umowy. Świetnym sposobem na zdobycie teoretycznych i praktycznych informacji będzie udział w webinarium "Praca zdalna - jak uregulować jej świadczenia", na którym eksperci podzielą się swoimi doświadczeniami i informacjami na temat poprawnego uregulowania stosunku pracy w przypadku świadczenia jej w trybie zdalnym. To okaże się niezwykle przydatne nie tylko w dobie globalnej pandemii.

Telepraca w kodeksie pracy

O zjawisku telepracy najwięcej powie nam art. 67 kodeksu pracy „Pojęcie telepracy i telepracownika”. Definiuje on, że sama praca może być wykonywana regularnie poza zakładem pracy z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, a telepracownik przekazuje pracodawcy wyniki pracy w szczególności za ich pośrednictwem. Co ważne: uzgodnienie w tym zakresie może zostać dokonane zarówno podczas podpisywania umowy o pracę, jak i w trakcie jej obowiązywania. W każdym przypadku – niezależnie od tego czy inicjatywa podchodzi od pracownika czy pracodawcy – musi jednak być rezultatem porozumienia stron, a pracodawca powinien w miarę możliwości uwzględnić wniosek pracownika w tym zakresie. Telepraca dotyczy więc praktycznie pełnego wykonywania swoich obowiązków w formie pracy zdalnej w domu i będzie niezwykle atrakcyjnym modelem współpracy dla wielu firm, dla których fizyczne stawianie się pracowników w biurze nie jest priorytetem.

O czym należy pamiętać?

Na tym nie kończą się wymogi formalne dotyczące telepracy. W dalszych zapisach kodeksu pracy znajdziemy wiele informacji dotyczących szczegółów tego modelu zatrudnienia. Warto wspomnieć o najważniejszych z nich:

  • W umowie należy wskazać jednostkę organizacyjną pracodawcy, w której znajduje się pracownik,
  • Należy wskazać osobę lub organ odpowiedzialny za współpracę z telepracownikiem oraz przeprowadzanie kontroli,
  • Pracownik wykonujący obowiązki w ramach telepracy musi być traktowany w taki sam sposób jak inni pracownicy,
  • W przypadku braku zgody pracownika na telepracę nie mogą być z tego tytułu wyciągane żadne konsekwencje ani nie może być zmuszony do realizacji obowiązków w ten sposób.
  • Dodatkowo w umowie można określić sposób weryfikacji wykonywania obowiązków i potwierdzania swojej obecności, korzystania z powierzonego sprzętu, także możliwość i tryb przeprowadzania koniecznych kontroli.
  • Pracownik wykonujący telepracę ma możliwość przebywania na terenie zakładu pracy i korzystania z niego w takim samym zakresie, jak pozostali pracownicy.

Jednocześnie jednak przepisy pozwalają na dosyć dużą dowolność w zakresie ustalania reguł i formy pracy zdalnej w domu. Warto jednak zadbać o to, aby zapisy były jak najbardziej wyczerpujące i odpowiadające realnym możliwościom. Pozwoli to na oszczędzenie obu stronom sporo nerwów i przede wszystkim wyeliminuje niejasności, które bardzo często prowadzą do problemów w trakcie pracy zdalnej w domu.

Prawa i obowiązki pracodawcy a telepraca

Kodeks pracy w jasny sposób definiuje również prawa i obowiązki obu stron umowy o świadczenie pracy w trybie telepracy. Do obowiązków pracodawcy należy między innymi:

  • Dostarczenie pracownikowi sprzętu niezbędnego do wykonywania telepracy,
  • Ubezpieczenie sprzętu,
  • Pokrycie kosztów związanych z jego eksploatacją,
  • Zapewnienie pracownikowi niezbędnych szkoleń w zakresie korzystania z urządzeń,
  • Przeprowadzenie szkolenia dotyczącego zasad przechowywania powierzonych danych.

Jednocześnie pracodawca ma również spore kompetencje w zakresie sprawowania kontroli nad telepracownikiem. Może m.in. przeprowadzać kontrole w miejscu pracy, dbając jednocześnie o to, aby nie naruszały w żaden sposób życia prywatnego i nie utrudniały korzystania z części prywatnej mieszkania. W tym świetle ważne są także przepisy BHP, których nie należy ignorować, chociaż są zdecydowanie łagodniejsze od tych, które dotyczą pracodawcy. Pierwsza kontrola, na wniosek pracownika, powinna być przeprowadzona jeszcze przed rozpoczęciem telepracy.

Co może telepracownik?

Telepraca oznacza jednak również sporo udogodnień dla pracownika. Przede wszystkim nie może być w żaden sposób dyskryminowany ze względu na formę wykonywania obowiązków, powinien również w taki sam sposób korzystać z prowadzonej przez firmę działalności socjalnej. Telepraca nie może wpływać na możliwość awansu czy dostęp do podnoszących kwalifikację szkoleń. Jeżeli natomiast wykorzystuje podczas pracy zdalnej w domu prywatny sprzęt, przysługuje mu z tego tytułu stosowny ekwiwalent pieniężny, który powinien zostać również zapisany w umowie.

Telepraca i praca zdalna w domu: to nie to samo

Jak widać, telepraca zyskała szeroki opis w obowiązującym prawie pracy i jest nią co do zasady praca wykonywana regularnie poza zakładem pracy, z wykorzystaniem elektronicznych sposobów komunikacji. Praca zdalna w domu, rozumiana jako doraźna lub mniej sformalizowana możliwość wykonywania obowiązków w trybie home office, pomimo tego że jest wykorzystywana na naszym rynku od wielu lat, wciąż nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach. To samo w sobie rodzi wiele problemów i niejasności. O ile kwestie organizacyjne stosunkowo łatwo zdefiniować, korzystając z nowoczesnych narzędzi i w odpowiedni sposób budując relacje z zespołem, większym problemem może okazać się np. wypadek w miejscu pracy: inspektorzy BHP i ubezpieczalnie mają spory problem z interpretacją przepisów w tym zakresie, na czym cierpią zarówno pracownicy, jak i pracodawcy.

Autor: Paweł Łaniewski

Dlaczego warto wziąć udział w naszych konferencjach?

14

ORGANIZUJEMY SZKOLENIA I EVENTY JUŻ OD 14 LAT

Lata doświadczenia

Dział konferencji „Pulsu Biznesu” istnieje od 2004 r. Kilkanaście lat doświadczeń i silna marka „Pulsu Biznesu”, pod którą odbywają się wydarzenia, sprawiły, że jesteśmy dziś czołowym organizatorem konferencji biznesowych skierowanych do wyższej kadry zarządzającej.

800

OD 2004 ROKU ZORGANIZOWALIŚMY PONAD 800 KONFERENCJI I WARSZTATÓW

Profesjonalizm w każdym calu

W ciągu roku kalendarzowego organizujemy ponad 50 konferencji, kongresów, warsztatów i debat, podczas których do dyskusji zapraszamy najlepszych mówców, wybitnych ekspertów i praktyków z poszczególnych branż.

20000

MOŻEMY SIĘ POCHWALIĆ TYLOMA KLIENTAMI Z PONAD 1000 FIRM

Tysiące zadowolonych klientów

Naszą ambicją jest kreowanie przedsięwzięć związanych z istotnymi, bieżącymi wydarzeniami w gospodarce, przewidywanie trendów oraz umożliwianie wymiany doświadczeń i dzielenia się wiedzą. Od 2004 roku zaufało nam już blisko 20 tys. uczestników.