Tajemnica przedsiębiorstwa w kontraktach budowlanych

Odpowiednie zabezpieczenie tajemnicy przedsiębiorstwa daje zarówno skuteczną ochronę zastrzeżonych informacji przed konkurencją, ale również umożliwia przedsiębiorcy skorzystanie z odpowiednich przepisów Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w razie dojścia do naruszania jego tajemnicy przedsiębiorstwa.

Ewaluacja definicji tajemnicy przedsiębiorstwa

Zgodnie z art. 11 ust 1 Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z dnia 16 kwietnia 1993 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1913) czynem nieuczciwej konkurencji jest ujawnienie, wykorzystanie lub pozyskanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa. Natomiast art. 11 ust. 2 ww. ustawy stanowi, iż przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.

Weź udział w warsztacie online “Kontrakty budowlane” 19-20 października >>

Biorąc pod uwagę powyższą definicję tajemnicy przedsiębiorstwa należy podkreślić, iż uległa ona znaczącej zmianie w ramach Ustawy o zmianie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz niektórych innych ustaw z dnia 5 lipca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1637). Przed wejściem w życie powyższej zmiany przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumiano nieujawnione ogółem do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Ustawodawca zatem dokonał uszczegółowia powyższej definicji, kładąc nacisk na kwestię dostępności do informacji, która ma zostać uznana za tajemnicę danego przedsiębiorstwa. Obecnie bowiem informacje, które będą mogły zostać zakwalifikowane jako tajemnica przedsiębiorstwa, nie mogą być powszechnie znane dla danej branży czy też łatwo dostępne do wyszukania przez osoby nimi zainteresowane. Ponadto co istotne, po zmianie z lipca 2018 r. wykreślono ograniczenie mówiące o tym, że wyłącznie przez 3 lata po ustaniu stosunku pracy pracownik był zobowiązany do nieujawniania, wykorzystywania czy rozpowszechniania tajemnic przedsiębiorstwa. Aktualnie obowiązujące przepisy ustalają, że tajemnica przedsiębiorstwa będzie podlegała ochronie, dopóki nie stanie się ogólnodostępna czy możliwa do odszukania dla osób trzecich.

Patrycja Gorgoń-Wróbel – radca prawny w BWHS Wojciechowski Springer i Wspólnicy
Patrycja Gorgoń-Wróbel – radca prawny w BWHS Wojciechowski Springer i Wspólnicy
W polskiej branży budowlanej coraz częściej podstawą zleceń staje się wiedza oraz innowacyjność w świadczeniu usług.

Znaczenie tajemnicy przedsiębiorstwa w kontraktach budowlanych

Firmy zajmujące się realizacją kontraktów budowlanych coraz bardziej są świadome konieczności ochrony informacji stanowiących tajemnice swojego przedsiębiorstwa. W sektorze budowlanym tajemnicę przedsiębiorstwa stanowić będą dane typowe dla każdej firmy, takie jak:

  • bazy danych klientów, podwykonawców, dostawców,
  • procedury związanie z zarządzaniem przedsiębiorstwem,
  • baza personelu firmy,
  • dane finansowe, w tym dane o zobowiązaniach finansowych,
  • sposób archiwizacji dokumentacji w przedsiębiorstwie.

Ponadto dla branży budowlanej tajemnicą przedsiębiorstwa może być również przyjęta koncepcja realizacji kontraktu budowlanego – know-how w realizacji zadania. W drodze analogii do wyroku Sądu Najwyższego:

Izba Cywilna z dnia 13 lutego 2014 r. o sygn. V CSK 176/13:

Na tajemnicę przedsiębiorstwa dotyczącą produkcji określonego urządzenia może składać się i zazwyczaj się składa wiedza i doświadczenie, które obejmują cały zespół elementów tworzących proces technologiczno-produkcyjny, w tym rozwiązania konstrukcyjne urządzenia, dokumentację techniczną, sposób (metodę) produkcji, użyte materiały itp. Tajemnicą przedsiębiorstwa jest w takim przypadku cały proces produkcyjny i okoliczność, że jeden z jego elementów, np. konstrukcja urządzenia, jest łatwy do poznania na podstawie informacji powszechnie dostępnych dla osób, które zazwyczaj tym się zajmują, nie pozbawia przedsiębiorcy możliwości objęcia całego procesu poufnością. Na proces taki składa się bowiem wiedza, doświadczenie oraz użyte środki i nakłady, które pozwoliły konkretnemu przedsiębiorcy na wykorzystanie powszechnie dostępnych informacji dotyczących budowy urządzenia i stworzenie, już na podstawie własnych prób i doświadczeń, dokumentacji technicznej, określonego sposobu produkcji, linii technologicznej i użytych materiałów. Wszystko to razem może stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa.

Zasady płynące z powyższego wyroku SN można przełożyć na realia związane z procesem realizacji inwestycji budowlanej. Należy bowiem zdać sobie sprawę z tego, że obecnie realizacja robót budowlanych to nie tylko sprawdzone metody i rozwiązania, ale także innowacyjność w realizacji projektów w sposób, który pozwoli odróżnić się od konkurencji. Coraz więcej przedsiębiorstw budowlanych stosuje energooszczędne rozwiązania w budownictwie. Jest to zarówno wyjście naprzeciw unijnym wymaganiom dotyczącym zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, ale także odpowiedź na zapotrzebowanie rynku. Coraz więcej ludzi bowiem zaczyna być świadomych znaczenia dla środowiska rozwiązań „eko” w każdej sferze życia, także w branży budownictwa mieszkań i domów. Firmy budowlane muszą ponadto nadążyć za rozwojem technologii i wszechobecnie otaczającymi nas rozwiązaniami typu ‘smart’. Smart Home, tj. inteligentne domy umożliwiające m.in. zarządzanie sprzętem RTV i AGD poprzez Internet, to rozwiązania, które mogą ułatwić i uprzyjemnić korzystanie z mieszkania, ale też poprawić jego funkcjonalność oraz bezpieczeństwo.

Wszystkie powyżej opisane okoliczności potwierdzają, że obecnie tajemnica przedsiębiorstwa w realizacji kontaktów budowlanych przybrała na znaczeniu. Dziś to jakie know-how ma firma na realizację inwestycji często decyduje o wygranej w przetargu. Odpowiednie zabezpieczenie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, w tym know-how, umożliwi pozyskanie nowych kontraktów i utrzymanie przewagi nad konkurencją.

Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa

Jak wynika z wyroku SN z 6 czerwca 2003 r., I CKN 211/01 informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawia wolę zachowania jej jako niepoznawalnej. Poufność danych musi być wyraźnie lub w sposób dorozumiany zamanifestowana - wyrok NSA z 5 lipca 2013 r., sygn. I OSK 511/13.

Newsletter konferencje.pb.pl
Informacje o konferencjach, warsztatach, webinarach oraz promocjach. 10% rabatu na każde wydarzenie. Dostęp do wiedzy klasy biznes.
ZAPISZ MNIE
×
Newsletter konferencje.pb.pl
autor: Mateusz Stempak
Ostatnia środa miesiąca
Informacje o konferencjach, warsztatach, webinarach oraz promocjach. 10% rabatu na każde wydarzenie. Dostęp do wiedzy klasy biznes.
ZAPISZ MNIE
Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Nasz telefon kontaktowy to: +48 22 333 99 99. Nasz adres e-mail to: rodo@bonnier.pl. W naszej spółce mamy powołanego Inspektora Ochrony Danych, adres korespondencyjny: ul. Ludwika Narbutta 22 lok. 23, 02-541 Warszawa, e-mail: iod@bonnier.pl. Będziemy przetwarzać Pani/a dane osobowe by wysyłać do Pani/a nasze newslettery. Podstawą prawną przetwarzania będzie wyrażona przez Panią/Pana zgoda oraz nasz „prawnie uzasadniony interes”, który mamy w tym by przedstawiać Pani/u, jako naszemu klientowi, inne nasze oferty. Jeśli to będzie konieczne byśmy mogli wykonywać nasze usługi, Pani/a dane osobowe będą mogły być przekazywane następującym grupom osób: 1) naszym pracownikom lub współpracownikom na podstawie odrębnego upoważnienia, 2) podmiotom, którym zlecimy wykonywanie czynności przetwarzania danych, 3) innym odbiorcom np. kurierom, spółkom z naszej grupy kapitałowej, urzędom skarbowym. Pani/a dane osobowe będą przetwarzane do czasu wycofania wyrażonej zgody. Ma Pani/Pan prawo do: 1) żądania dostępu do treści danych osobowych, 2) ich sprostowania, 3) usunięcia, 4) ograniczenia przetwarzania, 5) przenoszenia danych, 6) wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz 7) cofnięcia zgody (w przypadku jej wcześniejszego wyrażenia) w dowolnym momencie, a także 8) wniesienia skargi do organu nadzorczego (Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych). Podanie danych osobowych warunkuje zapisanie się na newsletter. Jest dobrowolne, ale ich niepodanie wykluczy możliwość świadczenia usługi. Pani/Pana dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Zautomatyzowane podejmowanie decyzji będzie się odbywało przy wykorzystaniu adekwatnych, statystycznych procedur. Celem takiego przetwarzania będzie wyłącznie optymalizacja kierowanej do Pani/Pana oferty naszych produktów lub usług.

Istotnym źródłem wytycznych, co do zakwalifikowania danych informacji, jako tajemnicy przedsiębiorstwa oraz zasad ochrony takich informacji, jest orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej (KIO) - instytucji powołanej ustawą Prawo zamówień publicznych, w celu rozpoznawania odwołań wnoszonych w toku postępowań o udzielenie zamówień publicznych. Dzieje się tak dlatego, że wykonawcy składając oferty w przetargu publicznym bardzo często zastrzegają jawność części swojej oferty właśnie z uwagi na zawarte w niej informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa. Zamawiający zobligowany jest wówczas zweryfikować, czy zastrzeżone informacje faktycznie spełniają wymagania z art. 11 ust 2 Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, czy może działanie wykonawcy ma na celu jedynie utrudnienie dostępu konkurencji do newralgicznych części oferty.

Zgodnie z wyrokiem Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 26 marca 2021 r. sygn. KIO 320/21

Aby móc zastrzec tajemnicę przedsiębiorstwa, równocześnie wykazać należy zasadność dokonania takiego zastrzeżenia, tj. wykazać, że spełnione zostały wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i to w odniesieniu do wszystkich informacji przedstawionych w wyjaśnieniach. Przy czym podkreślić trzeba, że obowiązek „wykazania”, o którym mowa w art. 8 ust. 3 Prawa zamówień publicznych oznacza coś więcej niż jedynie wyjaśnienie (uzasadnienie) przyczyn co do objęcia informacji tajemnicą przedsiębiorstwa. Pod tym pojęciem należy rozumieć nie tylko złożenie samego oświadczenia, że określone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, ale również, w okolicznościach konkretnej sprawy, udowodnienie czy co najmniej uprawdopodobnienie takiego stanu rzeczy. Zasadność dokonania zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa wykonawca powinien wykazać zamawiającemu najpóźniej w chwili przedstawiania danych informacji, a nie na etapie postępowania odwoławczego przed Izbą.

Wykonawca nie może ograniczyć się do ogólnego stwierdzenia o istnieniu tajemnicy przedsiębiorstwa, w tym sformułowanego jedynie na podstawie własnej, subiektywnej oceny. Tajemnica przedsiębiorcy powinna być bowiem oceniana w sposób obiektywny, czyli w oderwaniu od woli przedsiębiorcy. Inaczej poufne pozostałoby wszystko to, co arbitralnie wykonawca uzna za zastrzeżone, kiedy informacje związane z działalnością przedsiębiorcy niewątpliwie stanowią kategorie danych, mających z jego perspektywy charakter poufny, których ujawnienie mogłoby pociągać za osobą negatywne konsekwencje dla jego pozycji rynkowej. Co prawda, nie można a priori wykluczyć, że w wyjątkowych przypadkach - w związku z charakterem utajnianych informacji i sposobem ich ochrony, wskazanych w logicznym i wiarygodnym wyjaśnieniu wraz z całokształtem danych okoliczności, uwzględniając notoria - samo oświadczenie wykonawcy mogłoby zostać uznane za wystarczające. Tym niemniej, w okolicznościach faktycznych konkretnego sporu, gołosłowne oświadczenie przystępującego może być uznane za niewystarczające (patrz wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 20 listopada 2020 r. o sygn. KIO 2781/20).

Kierując się zaleceniami z orzecznictwa KIO, przedsiębiorca dla udowodnienia znaczenia danych informacji i uznania ich za tajemnicę jego przedsiębiorstwa musi być w stanie wykazać, jakie środki podjął w celu ochrony tych informacji.

Firmy powinny zadbać, aby informacje zidentyfikowane jako tajemnica przedsiębiorstwa były przechowywane w sposób ograniczający dostęp do nich osób niepowołanych.

Jeżeli informacje mają postać elektroniczną, powinny być przechowywane na szyfrowanych dyskach, zabezpieczonych hasłami dostępu itp. Natomiast dane w postaci papierowej należy przechowywać w szafach pancernych na dokumenty. W przedsiębiorstwie powinno się wdrożyć procedurę dostępu do informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, tak aby ewidencjonować kto, kiedy i do jakich dokumentów miał dostęp. Każdy z pracowników powinien podpisać odpowiednie klauzule o zachowaniu poufności, najlepiej pod rygorem zapłaty kary umownej. Ponadto firmy działające w branży budowlanej powinny zawsze zawierać umowy o zachowaniu poufności tzw. „NDA” ze swoimi podwykonawcami oraz dostawcami. Zawarcie tego typu umowy wprost pokazuje charakter przekazywanych informacji oraz w praktyce może uchronić przedsiębiorcę przed ewentualnym naruszeniem jego tajemnicy przedsiębiorstwa.

Kary za naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa

Art. 23 Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji stanowi, że kto, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi w stosunku do przedsiębiorcy, ujawnia innej osobie lub wykorzystuje we własnej działalności gospodarczej informację stanowiącą tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli wyrządza to poważną szkodę przedsiębiorcy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Tej samej karze podlega, kto, uzyskawszy bezprawnie informację stanowiącą tajemnicę przedsiębiorstwa, ujawnia ją innej osobie lub wykorzystuje we własnej działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 18 ww. Ustawy przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony poprzez dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, którym jest także ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa, uprawniony jest do żądania:

1) zaniechania niedozwolonych działań,

2) usunięcia skutków niedozwolonych działań,

3) złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie,

4) naprawienia wyrządzonej szkody,

5) wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści,

6) zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego.

W razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji polegającego na naruszeniu tajemnicy przedsiębiorstwa sąd, na wniosek uprawnionego, może zobowiązać pozwanego do podania do publicznej wiadomości informacji o wyroku albo treści wyroku, w oznaczony sposób i w oznaczonym zakresie, jeżeli jest to uzasadnione ze względu na okoliczności dokonania czynu nieuczciwej konkurencji (art. 18 ust 3 Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji).

Autor: Patrycja Gorgoń-Wróbel – radca prawny w BWHS Wojciechowski Springer i Wspólnicy

Poznaj wszystkich prelegentów warsztatu online “Kontrakty budowlane” 19-20 października >>

Dlaczego warto wziąć udział w naszych konferencjach?

14

ORGANIZUJEMY SZKOLENIA I EVENTY JUŻ OD 14 LAT

Lata doświadczenia

Dział konferencji „Pulsu Biznesu” istnieje od 2004 r. Kilkanaście lat doświadczeń i silna marka „Pulsu Biznesu”, pod którą odbywają się wydarzenia, sprawiły, że jesteśmy dziś czołowym organizatorem konferencji biznesowych skierowanych do wyższej kadry zarządzającej.

800

OD 2004 ROKU ZORGANIZOWALIŚMY PONAD 800 KONFERENCJI I WARSZTATÓW

Profesjonalizm w każdym calu

W ciągu roku kalendarzowego organizujemy ponad 50 konferencji, kongresów, warsztatów i debat, podczas których do dyskusji zapraszamy najlepszych mówców, wybitnych ekspertów i praktyków z poszczególnych branż.

20000

MOŻEMY SIĘ POCHWALIĆ TYLOMA KLIENTAMI Z PONAD 1000 FIRM

Tysiące zadowolonych klientów

Naszą ambicją jest kreowanie przedsięwzięć związanych z istotnymi, bieżącymi wydarzeniami w gospodarce, przewidywanie trendów oraz umożliwianie wymiany doświadczeń i dzielenia się wiedzą. Od 2004 roku zaufało nam już blisko 20 tys. uczestników.