Private enforcement. Czy wysokie odszkodowania za naruszenia prawa konkurencji zadziałają w Polsce?

Ustawa o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji obowiązuje w Polsce już od pięciu lat. Na jej kompleksową ocenę trzeba jednak jeszcze poczekać - pierwsze zapadłe w tego typu sprawach rozstrzygnięcia sądowe dotyczą bowiem spraw o charakterze przejściowym (ustawa znajduje do nich zastosowanie jedynie częściowo).

Niemniej, na przestrzeni tego czasu Dyrektywa 2014/104 w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej, objęte przepisami prawa krajowego, której ww. ustawa stanowi implementację, została doprecyzowana, a nawet de facto uzupełniona w orzecznictwie sądów unijnych na tyle istotnie, że czas ten można już podsumować i ocenić.

Poznaj program konferencji “Zgody warunkowe na koncentracje”, 8 lutego 2023, Warszawa >>

Istotne zagadnienia powstające na tle roszczeń private enforcement, do których odnosił się w ostatnich latach Trybunał Sprawiedliwości UE odpowiadając na pytania prejudycjalne zadane przez sądy krajowe, rozpatrujące pierwsze takie roszczenia, pokazują, że poszkodowany naruszeniem prawa konkurencji dysponuje naprawdę szerokim i wciąż rosnącym wachlarzem udogodnień. Celem ww. dyrektywy było zaoferowanie samodzielnej i niezależnej od jakichkolwiek działań organów publicznych, ścieżki egzekwowania prawa konkurencji - wydaje się, że ten cel jest konsekwentnie realizowany.

Marcin Trepka, radca prawny, Partner w Departamencie Prawa Konkurencji Baker McKenzie Krzyżowski i Wspólnicy sp.k.
Marcin Trepka, radca prawny, Partner w Departamencie Prawa Konkurencji Baker McKenzie Krzyżowski i Wspólnicy sp.k.

I tak, dzięki orzecznictwu Trybunału, poszkodowany może złożyć powództwo o zapłatę odszkodowania przeciwko podmiotowi odpowiedzialnemu za naprawienie doznanej przez niego szkody przed sądem właściwym dla swojej siedziby. Jak ocenił Trybunał w wyroku z 2021 r. w sprawie RH przeciwko AB Volvo i in. (sprawa nr C-30/20), na rynku, na który wywierały wpływ praktyki antykonkurencyjne mające znamiona zmowy dotyczącej określenia i podwyżki cen towarów, sądem – mającym jurysdykcję międzynarodową oraz właściwość miejscową do rozpoznania w oparciu o łącznik miejsca urzeczywistnienia się szkody powództwa o naprawienie szkody spowodowanej przez owe praktyki sprzeczne z art. 101 TFUE – jest sąd, w którego obszarze właściwości przedsiębiorstwo uznające się za poszkodowane kupiło towary, na które porozumienie to wywarło wpływ, względnie – w przypadku zakupu towarów przez owo przedsiębiorstwo w wielu miejscach – sąd, w obszarze właściwości którego znajduje się siedziba owego przedsiębiorstwa. To ogromne udogodnienie dla poszkodowanego - koszty dochodzenia roszczeń przed sądem innego państwa mogłyby zniechęcać do dochodzenia swoich praw.

Poszkodowany może pozwać nie tylko bezpośredniego "naruszyciela" - w wyroku zapadłym w 2021 r. w sprawie Sumal (sprawa nr C-882/19), Trybunał stwierdził, że legitymację bierną w sprawie private enforcement ma również spółka córka spółki dominującej, do której to spółki dominującej skierowana została decyzja Komisji Europejskiej stwierdzająca naruszenie art. 101 ust. 1 TFUE. Trybunał orzekł, że poszkodowany w wyniku praktyki antykonkurencyjnej przedsiębiorstwa może wnieść powództwo o odszkodowanie przeciwko spółce zależnej ze względu na udział spółki dominującej w tej praktyce, jeżeli stanowią one jednostkę gospodarczą, a zatem tworzą razem to przedsiębiorstwo. Na tym nie koniec - poszkodowany może również dochodzić wypłaty odszkodowania od następcy prawnego podmiotów zaangażowanych w naruszenie stwierdzone w postępowaniu antymonopolowym. W sytuacji, w której wszystkie akcje spółek, które uczestniczyły w zakazanym kartelu, zostały nabyte przez inne przedsiębiorstwa, które rozwiązały spółki, których akcje nabyły i kontynuowały ich działalność gospodarczą, spółki przejmujące mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności za szkodę spowodowaną przez taki kartel - to z kolei ustalenia Trybunału poczynione w wyroku z 2019 r. w sprawie Skanska (sprawa nr C 724/17).

Newsletter konferencje.pb.pl
Informacje o konferencjach, warsztatach, webinarach oraz promocjach. 10% rabatu na każde wydarzenie. Dostęp do wiedzy klasy biznes.
ZAPISZ MNIE
×
Newsletter konferencje.pb.pl
autor: Mateusz Stempak
Ostatnia środa miesiąca
Informacje o konferencjach, warsztatach, webinarach oraz promocjach. 10% rabatu na każde wydarzenie. Dostęp do wiedzy klasy biznes.
ZAPISZ MNIE
Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Nasz telefon kontaktowy to: +48 22 333 99 99. Nasz adres e-mail to: [email protected] W naszej spółce mamy powołanego Inspektora Ochrony Danych, adres korespondencyjny: ul. Ludwika Narbutta 22 lok. 23, 02-541 Warszawa, e-mail: [email protected] Będziemy przetwarzać Pani/a dane osobowe by wysyłać do Pani/a nasze newslettery. Podstawą prawną przetwarzania będzie wyrażona przez Panią/Pana zgoda oraz nasz „prawnie uzasadniony interes”, który mamy w tym by przedstawiać Pani/u, jako naszemu klientowi, inne nasze oferty. Jeśli to będzie konieczne byśmy mogli wykonywać nasze usługi, Pani/a dane osobowe będą mogły być przekazywane następującym grupom osób: 1) naszym pracownikom lub współpracownikom na podstawie odrębnego upoważnienia, 2) podmiotom, którym zlecimy wykonywanie czynności przetwarzania danych, 3) innym odbiorcom np. kurierom, spółkom z naszej grupy kapitałowej, urzędom skarbowym. Pani/a dane osobowe będą przetwarzane do czasu wycofania wyrażonej zgody. Ma Pani/Pan prawo do: 1) żądania dostępu do treści danych osobowych, 2) ich sprostowania, 3) usunięcia, 4) ograniczenia przetwarzania, 5) przenoszenia danych, 6) wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz 7) cofnięcia zgody (w przypadku jej wcześniejszego wyrażenia) w dowolnym momencie, a także 8) wniesienia skargi do organu nadzorczego (Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych). Podanie danych osobowych warunkuje zapisanie się na newsletter. Jest dobrowolne, ale ich niepodanie wykluczy możliwość świadczenia usługi. Pani/Pana dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Zautomatyzowane podejmowanie decyzji będzie się odbywało przy wykorzystaniu adekwatnych, statystycznych procedur. Celem takiego przetwarzania będzie wyłącznie optymalizacja kierowanej do Pani/Pana oferty naszych produktów lub usług.

Trybunał wypowiedział się też na temat przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń odszkodowawczych objętych Dyrektywą 2014/104, których obliczanie co do zasady pozostawione zostało przepisom państw członkowskich. W wyroku z 2019 r. w sprawie Cogeco (sprawa nr C-637/17), Trybunał ocenił, że taki krajowy termin przedawnienia roszczenia private enforcement nie może być na tyle krótki, by w związku z innymi regułami przedawnienia powodował, że korzystanie z prawa do odszkodowania stanie się praktycznie niemożliwe lub nadmiernie utrudnione. W okolicznościach tej konkretnej sprawy Trybunał ocenił, że krótkie terminy przedawnienia, które zaczynają bieg, zanim osoba poszkodowana w wyniku naruszenia prawa konkurencji Unii będzie mogła poznać tożsamość sprawcy tego naruszenia (a takie obowiązywały w prawie hiszpańskim), mogą czynić praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym wykonanie prawa do żądania naprawienia szkody.

Elżbieta Buczkowska, radca prawny, Counsel w Departamencie Prawa Konkurencji Baker McKenzie Krzyżowski i Wspólnicy sp.k.
Elżbieta Buczkowska, radca prawny, Counsel w Departamencie Prawa Konkurencji Baker McKenzie Krzyżowski i Wspólnicy sp.k.

Przywołane sprawy pokazują, że private enforcement prawa konkurencji zostało ostatnio istotnie wzmocnione, z położeniem szczególnego akcentu na sytuację poszkodowanego, który może obecnie korzystać z tej ścieżki przed "swoim" sądem, jak również kierować roszczenie przeciwko innym podmiotom niż faktyczny naruszyciel. Ma to ogromne znaczenie zwłaszcza w sytuacji, w której w okresie po naruszeniu prawa konkurencji a przed wniesieniem powództwa, po stronie pozwanej doszło do przekształceń własnościowych. Najbliższe lata pokażą, czy ułatwienia te staną się codziennością również na tle stosowania polskiej ustawy o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji. Jeśli tak, private enforcement stanie się z pewnością ważnym, powszechnym i istotnie "działającym" instrumentem ochrony praw.

Autorzy:

Marcin Trepka, radca prawny, Partner w Departamencie Prawa Konkurencji Baker McKenzie Krzyżowski i Wspólnicy sp.k.

Elżbieta Buczkowska, radca prawny, Counsel w Departamencie Prawa Konkurencji Baker McKenzie Krzyżowski i Wspólnicy sp.k.

Dlaczego warto wziąć udział w naszych konferencjach?

14

ORGANIZUJEMY SZKOLENIA I EVENTY JUŻ OD 14 LAT

Lata doświadczenia

Dział konferencji „Pulsu Biznesu” istnieje od 2004 r. Kilkanaście lat doświadczeń i silna marka „Pulsu Biznesu”, pod którą odbywają się wydarzenia, sprawiły, że jesteśmy dziś czołowym organizatorem konferencji biznesowych skierowanych do wyższej kadry zarządzającej.

800

OD 2004 ROKU ZORGANIZOWALIŚMY PONAD 800 KONFERENCJI I WARSZTATÓW

Profesjonalizm w każdym calu

W ciągu roku kalendarzowego organizujemy ponad 50 konferencji, kongresów, warsztatów i debat, podczas których do dyskusji zapraszamy najlepszych mówców, wybitnych ekspertów i praktyków z poszczególnych branż.

20000

MOŻEMY SIĘ POCHWALIĆ TYLOMA KLIENTAMI Z PONAD 1000 FIRM

Tysiące zadowolonych klientów

Naszą ambicją jest kreowanie przedsięwzięć związanych z istotnymi, bieżącymi wydarzeniami w gospodarce, przewidywanie trendów oraz umożliwianie wymiany doświadczeń i dzielenia się wiedzą. Od 2004 roku zaufało nam już blisko 20 tys. uczestników.